• Hotline: 098.271.1195 - Tel: (024) 322.424.98
  • skcd.baodientu@gmail.com

Cần sự vào cuộc của cả cộng đồng

Các bệnh không lây nhiễm (BKLN) gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư, rối loạn tâm thần, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… hiện nay đã và đang trở thành gánh nặng của nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là đối với các nước đang phát triển, cả các nước kém phát triển. Nhằm từng bước giảm bớt gánh nặng đến từ các BKLN, Chính phủ, ngành y tế đã ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách và những giải pháp để ngăn chặn sự gia tăng tỷ lệ người dân mắc các bệnh này
Các bác sĩ Bệnh viện Tim Hà Nội khám tầm soát, sàng lọc bệnh tăng huyết áp cho người dân tại huyện Đông Anh, TP Hà Nội.

Báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy, trong tổng số gần 57 triệu người chết (năm 2016) trên thế giới, thì có đến 40,5 triệu người chết do các BKLN (chiếm 71%). Đáng chú ý, có đến hơn 31,5 triệu người chết do các BKLN xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình, trong đó có khoảng 46% số người chết xảy ra trước tuổi 70 ở các quốc gia này. Theo báo cáo toàn cầu về BKLN của WHO, bệnh tim mạch chiếm tỷ lệ 46%; tiếp đến là ung thư 22%; bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) chiếm 10% về nguyên nhân tử vong do BKLN mọi độ tuổi. Đông - Nam Á và Tây Thái Bình Dương là những khu vực có tỷ lệ chết do BKLN cao so với các khu vực khác trên thế giới. Ước tính thiệt hại về kinh tế do bốn nhóm BKLN chính chiếm khoảng 47 nghìn tỷ USD trong vòng 20 năm tới.

Tại Việt Nam, theo Phó Cục trưởng Y tế dự phòng (Bộ Y tế) Trương Đình Bắc, các BKLN là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Cứ mười người chết, thì có bảy người chết do các BKLN. WHO ước tính mỗi năm Việt Nam có hơn 520 nghìn người chết, thì trong đó chết do các BKLN khoảng 379 nghìn người (chiếm 73%) và 43% trong số này chết trước 70 tuổi. Tỷ lệ số dân mắc bệnh tăng huyết áp là 25%; đái tháo đường, bệnh tiểu đường là 5,8%, ở nhóm tuổi 20 đến 79 tuổi; bệnh COPD trong cộng đồng từ 15 tuổi trở lên là 2,2%. Cũng như nhiều nước khác trên thế giới, gánh nặng ung thư tại Việt Nam ngày càng gia tăng, với hơn 164 nghìn ca mới; gần 115 nghìn người chết do bệnh ung thư mỗi năm. Đáng lo ngại, phần lớn người bệnh bị ung thư ở Việt Nam thường đến khám, điều trị ở giai đoạn muộn, cho nên việc điều trị càng khó khăn, tốn kém… và đạt hiệu quả thấp.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cho rằng: Các BKLN hiện đang là vấn đề thời sự quan trọng của y học tất cả các quốc gia trên thế giới. Mọi lứa tuổi, mọi giới, mọi vùng địa lý đều có thể bị tác động của BKLN. Tỷ lệ mắc các BKLN thường rất cao ở các nước có thu nhập thấp, hoặc trung bình. BKLN không chỉ là vấn đề sức khỏe, mà còn là sự thách thức cho sự phát triển kinh tế - xã hội, là nguyên nhân dẫn đến đói nghèo do chi phí chữa bệnh rất lớn và làm giảm năng suất lao động.

Tại Việt Nam, do tác động của biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, chế độ dinh dưỡng, tỷ lệ người cao tuổi tăng nhanh và các dịch bệnh mới xuất hiện đã và đang tạo nhiều áp lực và thách thức cho ngành y tế. Mặt khác, hiện nay Việt Nam còn đang phải đối mặt sự gia tăng ngày càng trầm trọng và gánh nặng bệnh tật và tử vong do các BKLN gây ra. Mặc dù ngành y tế có rất nhiều nỗ lực trong việc kiểm soát, song tình trạng gia tăng căn bệnh này ở Việt Nam vẫn đang ở mức báo động. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên là do nhiều người dân chưa có ý thức phòng ngừa bệnh; ô nhiễm môi trường; tỷ lệ người dân hút thuốc, sử dụng rượu, bia cao; chế độ dinh dưỡng chưa phù hợp…

Để ngăn chặn sự gia tăng của các BKLN, năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia phòng, chống bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, COPD, hen phế quản và các BKLN khác, giai đoạn 2015 - 2025. Trong đó, đề ra những mục tiêu cụ thể như: Khống chế tốc độ gia tăng tiến tới làm giảm tỷ lệ người mắc bệnh tại cộng đồng. Hạn chế tình trạng tàn tật và tử vong sớm do mắc các BKLN, trong đó ưu tiên phòng, chống các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, COPD và hen phế quản nhằm góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe của nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phấn đấu giảm 30% tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành; giảm tỷ lệ hút thuốc ở nhóm vị thành niên xuống còn 3,6%; giảm 10% tỷ lệ uống rượu, bia ở mức có hại ở người trưởng thành; giảm tỷ lệ có uống rượu, bia ở nhóm vị thành niên xuống còn 20%; giảm 30% mức tiêu thụ muối trung bình/người/ngày ở người trưởng thành…

Để thực hiện được các mục tiêu nêu trên, ngành y tế xây dựng, ban hành các hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ cho công tác dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, COPD và hen phế quản phù hợp chức năng nhiệm vụ và phân tuyến kỹ thuật của các cơ sở y tế. Đào tạo nâng cao năng lực phòng, chống BKLN cho đội ngũ cán bộ y tế phù hợp yêu cầu nhiệm vụ của từng tuyến; bảo đảm thuốc và vật tư cho công tác dự phòng, khám sàng lọc, phát hiện sớm, điều trị, theo dõi và quản lý lâu dài người bệnh tại y tế cơ sở. Các đơn vị y tế tuyến cơ sở tăng cường các biện pháp sàng lọc phù hợp, hiệu quả để tăng cường phát hiện sớm và quản lý điều trị các BKLN tại cộng đồng…

Bộ Y tế tiếp tục đề nghị chính quyền các cấp chỉ đạo các cơ quan chức năng trên địa bàn phối hợp ngành y tế tuyên truyền, vận động người dân thay đổi hành vi, lối sống có lợi cho sức khỏe để phòng các BKLN. Các bộ, ngành, UBND các cấp và cả cộng đồng phối hợp chặt chẽ ngành y tế triển khai có hiệu quả các chương trình, dự án như quản lý, giám sát hàm lượng muối, đường, chất béo, phụ gia trong các thực phẩm chế biến sẵn và can thiệp sử dụng muối tại cộng đồng để phòng, chống các BKLN; bảo đảm dinh dưỡng hợp lý và tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên để nâng cao sức khỏe phòng các BKLN…

Đẩy mạnh hợp tác các quốc gia trong khu vực và trên thế giới trong nghiên cứu, đào tạo để phát triển và nâng cao nguồn lực phục vụ cho công tác phòng, chống các BKLN tại Việt Nam một cách hiệu quả…

Trung Tuyến

Theo Nhân dân