• Hotline: 091.877.5522
  • skcd.baodientu@gmail.com

Có thể bạn không ngờ lá tía tô có công dụng thần kỳ đến vậy?

Theo Đông y, tía tô có công dụng chữa một số chứng bệnh thương gặp. Tuy nhiên hiện nay nhiều người chưa tận dụng triệt để công dụng của tía tô.

Tía tô là loại cây không hề xa lạ đối với người Việt Nam. Ngoài việc sử dụng làm một loại rau gia vị trong nấu ăn, tía tô còn là một vị thuốc giúp phòng ngừa và chữa trị nhiều loại bệnh thường gặp.

Tía tô không chỉ là một loại gia vị phổ biến, được nhiều gia đình Việt sử dụng mà còn là một bài thuốc quý trong y học cổ truyền.

Vị thuốc quan trọng với cả Tây và Đông y

Tía tô là một loại rau gia vị phổ biến được sử dụng tại các nước châu Á. Trong y học cổ truyền, tía tô được coi là một vị thuốc phòng, chữa bệnh hiệu quả. Các danh y nổi tiếng như Hoa Đà hay Tuệ Tĩnh đều ghi nhận trị bệnh tuyệt vời của loài cây này.

Cây tía tô có tên khoa học là Perilla frutescens var. crispa. Trong dân gian, loại cây này còn được gọi với những cái tên như é tía, tử tô, xích tô (tử, xích, tía dùng để chỉ cây và lá có màu tím).

Tía tô là loại cây thân thảo, có mùi thơm. Cây thường ra hoa vào cuối thu. Loại tía tô thường thấy ở Việt Nam là loại lá mặt trên có màu lục, mặt dưới màu tím, phân biệt với lá tía tô xanh ở Nhật Bản hay Hàn Quốc, cả hai mặt lá đều xanh.

Tía tô có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin A, C, chứa hàm lượng Ca, Fe, và P cao.

Lá tía tô chứa khoảng 0,2% tinh dầu nguyên chất và các hydrocarbon, aldehyde, xeton, furan... Chiết xuất lá tía tô đã phát hiện thấy các chất chống ô xi hóa, chống dị ứng, chống viêm, chống trầm cảm, không gây dị ứng và chống lại các khối u.

Hạt tía tô chứa các loại dầu béo như acid oleic, linoleic và linolenic và các acid amin như arginin, histidin, leucin, lysin, valin.

Hạt tía tô có chứa nhiều chất dinh dưỡng, có công dụng chữa bệnh tuyệt vời.

Một số bài thuốc hiệu quả đặc biệt từ tía tô

Tía tô có tính ấm, vị cay, vào 3 kinh phế - tâm - tỳ, không độc. Theo Đông y, loại cây này được xếp vào loại giải biểu (làm toát mồ hôi), thuộc nhóm phát tán phong hàn (nhóm bệnh do nhiễm lạnh gây ra, cần chữa bằng cách làm ra mồ hôi, hạ sốt).

Thân, lá, cành và hạt tía tô đều có thể sử dụng làm thuốc.

1.Chữa cảm lạnh

Tía tô có tính ấm, có tác dụng chữa cảm lạnh rất tốt. Trong Đông y có nhiều bài thuốc chữa cảm mạo, phong hàn đơn giản, hiệu quả được nhiều người người áp dụng.

Ăn cháo tía tô

Đây là một phương pháp dân gian được nhiều người sử dụng khi bị cảm sốt. Lấy một nắm lá tía tô tươi, 1-2 củ hành khô (có thể dùng hành tươi) tất cả thái nhỏ cho vào bát, múc cháo hoa vào trộn đều. Ăn cháo khi còn nóng, bệnh cảm sẽ hết.

Cháo tía tô giải cảm.

Xông nước tía tô

BS Phan Thanh Hải – BV Y học cổ truyền TPHCM chia sẻ: “Trong dân gian thì người ta dùng tía tô để chữa bệnh. Các bộ phận của cây tía tô đều dùng làm thuốc. Trong nồi xông của dân gian thì lá tía tô là một dược liệu chủ lực; thường trong nồi xông gồm các loại lá có tinh dầu như tía tô, xả, kinh giới. Tác dụng của nồi xông là sử dụng trong trường hợp bị cảm, phong hàn, đau mình, ớn lạnh, sốt, sổ mũi… Người ta thường xông 1-2 lần để toát mồ hôi, giải cảm thì sẽ khỏi”.

Có thể lấy một bát nước tía tô để uống trước hoặc sau khi xông. Xông xong lau khô mồ hôi rồi đắp chăn nằm nghỉ.

Uống nước tía tô

 
Nước lá tía tô có tác dụng trị căng thẳng, mất ngủ.

Đối với trẻ em và người già yếu bị nhiễm lạnh, có thể lấy 15-20 lá tía tô tươi, chế nước sôi sau đó gạn lấy nước trong để uống. Sau khi uống nước tía tô, người bệnh nên đắp chăn nằm nghỉ.

Tía tô chữa bệnh đường hô hấp như ho, hen suyễn...

Ngoài công dụng giải cảm, theo BS Phan Thanh Hải, tía tô còn có tác tác dụng chữa một số bệnh đường hô hấp như viêm phế quản, ho, suyễn…

Bài thuốc trị suyễn thì lá tía tô: tử tô 10g, mao hoàng 10g, đẳng sâm 12g, tang bạch bì 8, trần bì 6g. Cho thuốc vào siêu cùng 300ml, sắc lấy 100ml để uống.

Đối với trẻ bị ho nặng, thở gấp, có thể lấy 20g hạt tía tô tán bột hòa với nước ấm cho trẻ uống

2.Chữa chứng nấc liên hồi

Theo sách Nam Dược Thần Hiệu của Tuệ Tĩnh, bỗng dưng bị mắc chứng nấc liên hồi sau khi mới khỏi bệnh, tiếng nấc to phải lấy ngay 10 đồng cân (tức khoảng 40g) hạt tía tô sao qua, tán nhỏ. Lấy bột hòa với nước lọc rồi gãn bỏ bã. Sau đó bỏ gạo tẻ vào nước hạt tía tô nấu nhừ thành cháo và ăn thường xuyên.

3.Chữa mẩn ngứa, mục thịt, mụn cóc

Tía tô có chứa nhiều tinh dầu có tác dụng giảm đau, chống viêm, ngăn chạn quá trình nhiễm khuẩn nên có tác dụng tốt với những người đang bị mẩm ngứa, mụn nhọt.

Người bị mẩn ngứa do tiếp xúc với côn trùng, dị ứng thực phẩm có thể dùng lá tía tô giã nhỏ, cho vào chậu nước tắm, bã dùng để xát vào vùng da bị nổi mẩn. Làm cách này, ngứa ngáy sẽ giảm đáng kể.

Đối với những người bị mụn cóc, mụn thịt, dùng lá tía tô giã nát đắp lên vùng bị mụn sau đó dùng gạc cố định, để qua đêm. Kiên trì thực hiện cách này trong khoảng 2 tuần, mụn cóc, mụn thịt sẽ biến mất dần, da sẽ trở nên mịn màng.

4.Giải độc do ăn cua cá

Tía tô thường được dùng ăn kèm với các loại hải sản.

Bài thuốc giải độc do ăn cua cá bằng lá tía tô được Hoa Đà truyền lại cho hậu thế. Tương truyền, trong một lần đi lấy thuốc và ngồi nghỉ bên bờ sông tại một địa phương ở Giang Nam, Hoa Đà nhìn thấy một con rái cá đang ăn ngấu nghiến một con cua. Không lâu sau, con rái cá đó ngã xuống, quằn quại đau đớn trên mặt đất.

Một lát sau, ông thấy con rái cá bò lê đến một bụi cây màu tím và ăn lá của cây này. Sau khi nằm nghỉ một lát, con rái cá tỏ ra khỏe mạnh như thường.

Thấy vậy, Hoa Đà bèn đem loại cây màu tím đó về tìm hiểu. Ông mày mò nghiên cứu và thấy rằng lá có vị cay, tính ôn do giải được chất độc của cua là thứ sống ở dưới nước, dòng máu lạnh, tính hàn.

Từ đó về sau, Hoa Đà thường dung lá cây này sắc lấy nước uống cho những bệnh nhân bị trúng độc, đau bụng do ăn cua. Chỉ một lúc sau khi uống, người bệnh đã cảm thấy dễ chịu. Ông đặt cho cây tên là tử thư vì cây có lá màu tím và uống vào cảm thấy thư thái. Dần dần tên chuyển thành tử tô.

Sau này, người ta vẫn dùng tía tô để giải độc cua cá và chữa chứng dị ứng do ăn hải sản. Cách chữa như sau: Giã nát tía tô vắt lấy nước uống hoặc sắc 10g lá kho lấy nước uống lúc nóng.

Hoặc dùng bài thuốc tử tô giải độc thang gồm: lá tía tô 10g, gừng tươi 8g, sinh cam thảo 2g. Cho vào siêu đun cùng 600ml nước, sắc còn 200ml uống nóng chia 3 lần trong ngày.

Ngoài ra, khi ăn ốc, cua hoặc gỏi cá, người ta thường ăn kèm rau sống có lá tía tô để phòng tránh ngộ độc.

Huyền Thanh (t/h)