• Hotline: 098.271.1195 - Tel: (024) 322.424.98
  • skcd.baodientu@gmail.com

Cuộc di dời lịch sử ở kinh thành Huế

Hàng ngàn hộ dân đang sinh sống trong những căn nhà tạm bợ, chật hẹp, các điều kiện về vệ sinh, môi trường không đảm bảo, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe tại khu vực I di tích kinh thành Huế. Để tạo ra diện mạo hoàn toàn mới, đẹp hơn, sạch hơn cho bộ mặt đô thị cũng như di sản Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế đang gấp rút chuẩn bị thực hiện đề án di dời dân lớn nhất trong lịch sử với khoảng hơn 1,5 vạn nhân khẩu.  

Cuộc sống khốn khó

Di tích kinh thành Huế được xây dựng vào năm 1805 – 1833 (dưới thời vua Gia Long, vua Minh Mạng). Đây là quần thể di tích cố đô Huế có giá trị lịch sử đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại, là tài sản văn hóa vô giá của quốc gia với hệ thống thành quách, cung điện, miếu đường… Trong khu vực I di tích kinh thành Huế có rất đông dân cư sinh sống do di dân từ vùng nông thôn vào thành thị, di dân do chiến tranh trong giai đoạn 1945- 1975 và gia tăng dân số tự nhiên.

Theo đại diện Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế, trong những năm qua, được hỗ trợ từ Trung ương và kinh phí của địa phương đã từng bước di dời dân cư để trả lại mặt bằng, nguyên trạng di tích. Trong giai đoạn 1996 - 2018, đã từng bước thực hiện di dời được 1.050 hộ dân tại các khu vực di tích như hai bên bờ sông Ngự Hà, Đàn Xã Tắc… Tuy nhiên, sự gia tăng dân số tự nhiên, hiện nay trong khu vực I của các di tích kinh thành Huế vẫn còn khoảng hơn 4.200 hộ dân sinh sống.

Ông Phan Ngọc Thọ (đứng giữa) chỉ đạo các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư. Ảnh: T. Bình.

Cuộc sống của hàng ngàn hộ dân nơi đây gặp rất nhiều khó khăn từ việc sinh hoạt, đi lại cho đến vấn đề ô nhiễm môi trường, nhếch nhác. Căn nhà của gia đình bà Trần Thị Huệ (83 tuổi, đường Xuân 68, TP Huế) có diện tích đất chật hẹp đang có 3 thế hệ với 7 con người cùng sinh sống. Theo bà Huệ, gần nửa thế kỷ qua, gia đình bà sống trong điều kiện như vậy, đặc biệt có một căn phòng rộng hơn chiếc giường một tý là nơi gia đình người con của bà với 4 nhân khẩu cùng trú ngụ. Mọi sinh hoạt chỉ diễn ra trong ngôi nhà bịt kín, mùi khói của bếp lửa làm cho căn phòng luôn nóng nực, nhà vệ sinh nằm khiêm tốn chừng 1m2.

Bà Huệ tâm sự: “Ở đây thì hơi khó khăn nhưng bây giờ đi đâu cũng không được, vì tiền không có. Vào mùa mưa, nhà bị dột nhiều chỗ, mùa nắng thì nóng”. Cũng giống như gia đình bà Huệ, hộ ông Võ Hữu Tùng (51 tuổi, đường Ông Ích Khiêm, TP Huế) cũng sinh sống tại khu vực thượng thành vài chục năm qua. Do sống ở trên cao nên cầu nối để người dân xuống mặt đường đó chính là những chiếc thang do người dân tự chế ra. Ông Tùng cho biết: “Sống ở đây có cái khó khăn đó là đi lại hơi vất vả, chưa kể, mưa gió thì cũng sợ. Khi nào mưa bão lớn thì mọi người chạy đến những nơi trú ngụ an toàn”.

Theo quan sát của PV, nhiều nhà ở của người dân đều tạm bợ với những tấm tôn bao quanh, cũng có những nhà xây bằng xi măng. Xung quanh mặt thành nhếch nhác với đủ loại rác thải, gà vịt chạy lung tung… Chưa kể, những bức tường thành rêu phong ở khu vực di tích có những vệt dài màu đen xì, xuống cấp nghiêm trọng. Ngoài ra, nước sinh hoạt thải trực tiếp ra khu vực tường thành cũng bốc mùi hôi nồng nặc.

Ông Hoàng Ngọc Khanh - Chánh Văn phòng UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: Phần lớn các hộ dân sống trong những ngôi nhà tạm bợ, chật hẹp, các điều kiện vệ sinh, môi trường không đảm bảo, ảnh hưởng đến sức khỏe và mỹ quan đô thị, xâm phạm nghiêm trọng di tích. “Phần lớn các hộ dân ở khu vực này thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đời sống khó khăn, lao động phổ thông nên cần có chính sách hỗ trợ phù hợp thực tế để có điều kiện xây dựng nhà tái định cư và nhằm ổn định cuộc sống dân sinh”, ông Khanh nói.

15 ngàn người sẽ về nơi ở mới

Ông Phan Văn Tuấn - Phó Giám đốc Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết: Phương án di dời dân cư khoảng hơn 4.200 hộ thuộc khu vực I di tích kinh thành Huế được thực hiện trong giai đoạn 2019-2025. Kinh phí di dời, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng khoảng hơn 2.800 tỷ đồng do ngân sách Trung ương hỗ trợ. “Ngoài ra, địa phương cũng sẽ bố trí kinh phí để đầu tư hạ tầng khu dân cư mới chuẩn bị phục vụ tái định cư trước khi di dời dân cư với diện tích khoảng 73ha tại phường Hương Sơ (TP Huế). Khu tái định cư mới phải đảm bảo các yếu tố cơ bản về hạ tầng kỹ thuật và các thiết chế y tế, văn hóa, giáo dục của khu tái định cư. Tổng kinh phí thực hiện dự kiến khoảng hơn 1.360 tỷ đồng...”, ông Tuấn chia sẻ.

Do ở thượng thành nên chiếc thang này là đồ dùng quen thuộc của người dân trong khu di tích.

Sau khi được bố trí kinh phí di dời dân cư, UBND tỉnh sẽ tập trung tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ và kịp thời để sớm di dời, ổn định đời sống dân cư, an sinh xã hội và thực hiện tôn tạo, trùng tu di tích cố đô Huế. Nếu di dời được các hộ dân khỏi khu vực thượng thành, hộ thành hào…, Huế sẽ có thêm những sản phẩm du lịch mới như tuyến đi bộ trên thượng thành, tham quan kinh thành Huế bằng đường thủy trên hộ thành hào... Cũng theo ông Phan Văn Tuấn thì mới đây, Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế vừa tổ chức buổi khảo sát thực địa khu vực giải tỏa trong khuôn khổ đề án di dời dân cư, giải phóng mặt bằng của khu vực I di tích kinh thành Huế.

Mục đích của đề án này nhằm giúp các hộ dân sống ở trên di tích có được sự an cư lạc nghiệp, bởi hầu hết các hộ dân ở đây đều thuộc diện khó khăn và họ luôn mong muốn được di dời đến nơi ở mới tốt hơn. Thứ hai là nhằm chỉnh trang đô thị, trả lại mỹ quan cho bộ mặt đô thị, cũng như bộ mặt di sản Huế. Thứ ba là nhằm bảo vệ di sản Huế, một di sản lớn của dân tộc đã được UNESCO vinh danh. Trong đó, giai đoạn 1 (từ 2019 - 2021) sẽ di dời 2.938 hộ, kinh phí di dời giải phóng mặt bằng khoản 1.880 tỷ đồng. Giai đoạn 2 (từ 2022 - 2025) sẽ di dời 1.263 hộ, với tổng kinh phí di dời giải phóng mặt bằng khoản 855 tỷ đồng.

Tuy nhiên, để đề án này thành công, cần thiết phải có sự đồng thuận của toàn xã hội, sự quyết tâm của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cùng các ban ngành liên quan và sự hỗ trợ mạnh mẽ về nguồn lực từ Chính phủ. Theo ông Phan Văn Tuấn, hiện đề án đang được chuẩn bị lấy ý kiến của các bộ ngành và sau đó sẽ được trình lên Thường vụ Quốc hội. Sau khi thực hiện việc di dời, sẽ cải tạo mặt bằng, trả lại nguyên trạng cho di tích và triển khai trùng tu, tôn tạo và bảo tồn di tích ở kinh thành Huế.

Chuẩn bị mọi yêu cầu cho cuộc di dân lớn

Sáng 1/12, ông Phan Ngọc Thọ - Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, địa phương đã có buổi kiểm tra thực địa khu vực tái định cư cho đề án di dời, giải phóng mặt bằng khu vực 1 hệ thống di tích kinh thành Huế. Theo đó, đoàn tiến hành kiểm tra thực tế khu vực phía Bắc phường Hương Sơ, nơi sẽ thực hiện việc tái định cư cho các hộ dân sống trong khu vực 1 di tích kinh thành Huế.

Tỉnh Thừa Thiên Huế đã thống nhất chủ trương về khu vực tái định cư có tổng diện tích khoảng 87,5ha. Kinh phí đầu tư xây dựng khu tái định cư 87,5ha phục vụ di dời giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 là 946 tỷ đồng thuộc ngân sách địa phương từ nguồn thu bán vé tham quan di tích, dịch vụ du lịch và các nguồn huy động hợp pháp khác. Kinh phí đầu tư xây dựng khu tái định cư 32ha giai đoạn 2 là 416 tỷ đồng thuộc ngân sách địa phương.

Sau khi kiểm tra thực địa, ông Phan Ngọc Thọ đánh giá cao sự nỗ lực của các Sở, ngành, nhất là thành phố Huế đã chọn địa điểm phù hợp, gần với trung tâm thành phố, giao thông thuận tiện, hạ tầng đồng bộ, thuận lợi cho đời sống người dân khi về nơi ở mới. Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đề nghị các sở, ngành, địa phương phải tích cực tham mưu cho UBND tỉnh các phương án đền bù, di dời, giải tỏa, tái định cư. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện các thủ tục thu hồi đất, kiểm đếm tài sản trên đất. Ngoài ra, khu tái định cư mới phải đảm bảo các yếu tố cơ bản về hạ tầng kỹ thuật; trong đó, các khâu giải phóng mặt bằng, san nền, đường giao thông, cấp thoát nước, điện... cần phải đi trước một bước.

Ông Phan Ngọc Thọ khẳng định, khu tái định cư sẽ đảm bảo các thiết chế y tế, văn hóa, giáo dục, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu cho người dân. “Lãnh đạo tỉnh luôn chia sẻ với những lo lắng của người dân khi đến sống ở nơi ở mới. Vì vậy, tỉnh đang tích cực triển khai nhiều giải pháp, những chính sách để đảm bảo người dân đến sống nơi ở mới phải có cuộc sống tốt hơn nơi ở hiện tại”, ông Phan Ngọc Thọ cho biết.

Quảng Hưng