Đột phá y học: Phát triển loại laser mới có thể tìm, tiêu diệt tế bào ung thư

Tế bào ung thư có thể lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể thông qua máu. Tuy nhiên, giờ đây các nhà nghiên cứu đã phát triển một loại laser mới có thể tìm và tiêu diệt tế bào ung thư từ bên ngoài da.
Thùy Nguyễn Thùy Nguyễn

Hiện trạng ung thư ngày càng đáng báo động

Tế bào ung thư là gì?

Mỗi tế bào đều sinh ra và chết đi theo một vòng đời nhất định. Tuy nhiên, quy trình này sẽ bị đảo lộn nếu như gặp phải một khiếm khuyết nào đó. Điều này khiến cơ thể bị mắc bệnh, khi các tế bào sinh sôi quá mức so với tỷ lệ các tế bào mất đi.

Các tế bào bất thường tăng nhanh quá mức sẽ hình thành các khối u (có thể lành tính hoặc ác tính). Khi khối u ác tính mất kiểm soát và lây lan, nó sẽ trở thành tế bào ung thư. Nghiêm trọng hơn, các tế bào ung thư sẽ đi xâm lấn các mô khác, khiến Sức Khỏe cơ thể suy giảm rất nhanh.

Tỷ lệ mắc ung thư ngày càng nhiều

Năm ngoái, Cơ quan Quốc tế Nghiên cứu Ung thư trực thuộc Liên Hợp Quốc (IARC) từng khiến nhiều người sửng sốt khi tiết lộ con số bệnh nhân ung thư. Theo đó, trên thế giới có khoảng 23 triệu người đang sống chung với căn bệnh này, trong đó 14 triệu người mắc mới và 8,2 triệu người tử vong mỗi năm.

Đột phá y học: Phát triển loại laser mới có thể tìm, tiêu diệt tế bào ung thư

Việc phát hiện và tiêu diệt tế bào ung thư không đơn giản, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ngày càng nhiều.

Trong đó, tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới và nữ giới lần lượt là 1/5 và 1/6. Điều này chứng tỏ, tỷ lệ mắc ung thư ngày càng tăng, chưa kể vấn đề chữa trị còn kèm theo muôn vàn khó khăn khác.

Điều trị ung thư bằng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Nguồn: VTC14

Điều trị ung thư bằng lazer

Báo cáo trên tạp chí Science Translistic Medicine ngày 12/6, các nhà nghiên cứu khẳng định: Thực tế, laser có độ nhạy cao hơn tới 1.000 lần so với các phương pháp hiện tại được sử dụng để phát hiện các tế bào khối u trong máu.

Để kiểm tra sự lây lan của ung thư, các bác sĩ thường lấy mẫu máu, nhưng thường các xét nghiệm không tìm thấy tế bào khối u ngay cả khi chúng có trong một mẫu duy nhất, đặc biệt khi bệnh nhân đang ở giai đoạn đầu – theo tác giả cao cấp Vladimir Zharov, giám đốc trung tâm nano tại Đại học Khoa học Y khoa Arkansas.

Nếu các xét nghiệm có kết quả dương tính, điều đó thường có nghĩa – số lượng của các tế bào khối u lưu hành trong máu vô cùng nhiều; tại thời điểm đó, ung thư có khả năng lan rộng ra các cơ quan khác và thường là “quá muộn để điều trị hiệu quả cho bệnh nhân”.

Đột phá y học: Phát triển loại laser mới có thể tìm, tiêu diệt tế bào ung thư

Hầu hết những bệnh nhân ung thư được phát hiện đều ở giai đoạn cuối. 

Nhiều năm trước, Zharov và nhóm của ông đã nảy ra ý tưởng về một phương pháp thay thế, có thể phát hiện ra ung thư sớm và chính xác hơn. Như một thói quen, họ đã tiến hành thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, sau đó trên động vật và gần đây đã đưa nó vào thử nghiệm lâm sàng ở người.

Công nghệ mới được đặt tên là Cytophone, sử dụng các xung ánh sáng laser ở bên ngoài da để làm nóng các tế bào trong máu. Nhưng tia laser này chỉ làm nóng các tế bào khối u ác tính mà không hề ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh - bởi vì các tế bào này mang một sắc tố đen gọi là melanin, giúp hấp thụ ánh sáng. Cytophone sau đó sử dụng một kỹ thuật siêu âm để phát hiện những sóng nhỏ phát ra từ hiệu ứng sưởi ấm này.

Họ đã thử nghiệm công nghệ Cytophone trên 28 bệnh nhân da sáng màu có khối u ác tính và 19 tình nguyện viên khỏe mạnh bằng cách chiếu tia laser vào tay từng người và thấy rằng, trong vòng 10 giây đến 60 phút, công nghệ này có thể xác định các tế bào khối u lưu hành ở 27 trong số 28 bệnh nhân ung thư.

Tìm và tiêu diệt tế bào ung thư

Thiết bị không trả lại bất kỳ kết quả dương tính ‘giả’ nào cho các tình nguyện viên khỏe mạnh, cũng không gây lo ngại về vấn đề an toàn hay tác dụng phụ.

Mặc dù da sản xuất melanin một cách tự nhiên, nhưng kỹ thuật laser này không gây hại cho các tế bào đó. Nguyên nhân bởi, ánh sáng laser bị tán xạ trên một vùng rộng lớn trên da nên không tập trung đủ vào các tế bào da riêng lẻ để làm hỏng chúng.

Thật bất ngờ, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện, sau khi điều trị, bệnh nhân ung thư có ít tế bào khối u lưu hành hơn. Ông Zharov cho biết: “Chúng tôi đã sử dụng một năng lượng tương đối thấp với mục đích chính là chẩn đoán thay vì điều trị ung thư. Tuy nhiên, ngay cả ở mức năng lượng thấp đó, tia laser dường như vẫn có thể tiêu diệt tế bào ung thư”.

Đột phá y học: Phát triển loại laser mới có thể tìm, tiêu diệt tế bào ung thư

Công nghệ mới có thể tìm kiếm và tiêu diệt tế bào ung thư mà không làm tổn hại đến các tế bào khác. 

Cách thức hoạt động của nó như sau: Khi melanin hấp thụ nhiệt, nước xung quanh melanin bên trong các tế bào bắt đầu bay hơi, tạo ra một bong bóng nở ra và sụp đổ, phá hủy tế bào. Khi các tế bào này bị tiêu diệt, có thể ngăn ngừa sự lây lan của ung thư di căn. Tuy nhiên, ông Zharov hi vọng, sẽ có nhiều nghiên cứu được tiến hành để tối ưu hóa thiết bị, mục đích tiêu diệt nhiều tế bào khối u hơn, trong khi không hây hại đến các tế bào khác.

Các nhà nghiên cứu chưa thử nghiệm thiết bị công nghệ này trên những người có làn da tối màu, những người có mức độ melanin cao hơn. Mặc dù vậy, chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ người Mỹ gốc Phi bị u ác tính.

Nhóm nghiên cứu hy vọng sẽ mở rộng công nghệ để tìm ra các tế bào khối u của nhiều bệnh ung thư khác ngoài khối u ác tính. Các tế bào ung thư này không mang melanin, vì vậy để phát hiện ra chúng, trước tiên các nhà nghiên cứu cần tiêm cho bệnh nhân các dấu hiệu hoặc phân tử cụ thể liên kết với các tế bào này để chúng có thể được nhắm mục tiêu bằng laser. Họ đã chứng minh, công nghệ này có thể hoạt động trên các tế bào ung thư vú ở người trong phòng thí nghiệm.

Xem thêm: Giảm nguy cơ bệnh tật bằng cách ‘đọc vị’ qua đường miệng

Thùy Nguyễn (theo livescience)

 

Tin nổi bật cùng chuyên mục