`Bệnh buồn ngủ` - nghe khó tin nhưng có thật, nạn dịch biến người ta thành 'xác sống'

"Bệnh buồn ngủ" khiến nạn nhân rơi vào trạng thái hôn mê, được cho là xuất hiện đầu tiên vào năm 1915, nguyên nhân gây bệnh vẫn còn là một bí ẩn.
Chi Nguyễn Chi Nguyễn

"Bệnh buồn ngủ" khiến cơ thể thành "xác sống"

 

Trong nhiều năm qua, khoa học y tế đã liên tục phát triển và có những thành tựu vượt trội. Tuy nhiên, không phải cứ bí ẩn y học nào cũng được giải đáp, chẳng hạn như "bệnh buồn ngủ" xảy ra vào những năm 1920, đến nay vẫn chưa có cách điều trị.
 
 
Theo GĐ&XH, "bệnh buồn ngủ" có tên khoa học là viêm não Lethargica, được cho là xuất hiện vào những năm 1917 - 1925. Ca bệnh đầu tiên được ghi nhận là xuất hiện vào năm 1916, khi một người lính trở về Vienna, thủ đô nước Áo sau trận chiến ở Verdun. Anh chàng này bị mắc một chứng bệnh kỳ lạ, với triệu chứng giống buồn ngủ nhưng đầu óc lại hoàn toàn tỉnh táo. Ban đầu nó có tên là viêm não von Economo, nhưng sau đó được biết đến rộng rãi trước cái tên viêm não Lethargica.
 
Trong 10 năm đại dịch này hoành hành, khoảng 5 triệu người đã bị nhiễm bệnh và tử vong. Viêm não Lethargica được ghi nhận bùng phát dữ dội nhất vào tháng 10/1918 đến tháng 1/1919. Đáng chú ý, đại dịch này đột ngột biến mất vào năm 1927, bí ẩn như cách nó xuất hiện lần đầu tiên. Đại dịch viêm não Lethargic xảy ra trùng với thời điểm xảy ra đại dịch cúm Tây Ban Nha (1918-1920), nhiều khả năng virus cúm đã làm tăng tác dụng của virus viêm não, hoặc làm giảm sức đề kháng của người nhiễm bệnh.
 
Ở giai đoạn đỉnh điểm, dịch bệnh được ghi nhận là đã khiến khoảng 1 triệu người chết và hàng triệu người bị bại liệt, hôn mê, sống thực vật. Người nhiễm bệnh thường rơi vào tình trạng hôn mê, và tỷ lệ tử vong do căn bệnh này chiếm đến 40%.
 

Xuất hiện và biến mất một cách bí ẩn

 
Bác sĩ Constantin von Economo, một bác sĩ tâm thần nhà thần kinh học người Áo gốc Rumani và Hy Lạp là người đầu tiên nghiên cứu loại bệnh này. Theo ông, người bệnh thường rơi vào trạng thái ngủ mê, bất động nhưng đầu óc lại tỉnh táo, kèm theo với chứng đau rát cổ họng, co giật cơ thể như "xác sống".
 
 
Ông cho rằng bệnh do virus gây ra, virus này tấn công vào não bộ khiến hệ thần kinh kiểm soát giấc ngủ bị mất khả năng hoạt động, dẫn đến tình trạng hôn mê. Người bị mắc sẽ bị đau họng, đau đầu, sốt cao, cứng cổ, xương khớp co thắt, luôn trong trạng thái ngủ với đôi mắt vô hồn, cơ thể lờ đờ, phản ứng chậm chạp. Người bệnh phải sống trong tình trạng cơ thể hoàn toàn bất động nhưng vẫn nhận thức được sự vật, sự việc.
 
Tuy nhiên, dịch bệnh này cũng nhanh chóng biến mất một cách bí ẩn như khi nó xuất hiện. Các thức lây nhiễm, cách phòng tránh hoàn toàn không được phát hiện, giới y học lúc bấy giờ chưa thể tìm ra được lời giải căn bệnh này. Vào năm 1926, "bệnh buồn ngủ" cứ thế chấm dứt và biến mất mà không có biện pháp hay thuốc chữa trị nào.
 
Năm 1929, những bệnh nhân còn sống sót đã được cách ly điều trị và tiếp tục nghiên cứu. Theo nghiên cứu, có khoảng 1/3 số người nhiễm tử vong, số còn lại phục hồi bệnh hoàn toàn và những người không khỏi bệnh thì có triệu chứng như bệnh Parkinson. Những người này mãi mãi bị mắc kẹt trong cơ thể mình, liên tục bị hành hạ trong đau đớn, cơ thể không còn cử động theo ý thức của bản thân. Có người bị tàn tật suốt đời, người thì bị ảo tưởng, ngủ và sống trong những giấc mộng kỳ quái.
 

Căn bệnh nan y không thuốc chữa

 
Năm 1993, căn bệnh này tiếp tục xuất hiện một cách kỳ lạ, khiến khoảng 20 người nhiễm bệnh. Các bác sĩ John Oxford, Andrew Church, và Russell Dale trong quá trình chữa trị cho các bệnh nhân đã tìm ra một vi khuẩn có chủng hiếm gặp tên Streptococcus, được cho là nguyên nhân gây bệnh viêm não Lethargica. Vi khuẩn này có thể gây ra những đau đớn, tổn thương ở vùng cổ họng bệnh nhân, sau đó nhanh chóng lây lan tới vùng não bộ, tấn công hệ miễn dịch.
 
 
Vào những năm 1960, nhà thần kinh học nổi tiếng người Anh Olover Sacks đã tới BV Beth Abraham, Bronx để nghiên cứu, tìm cách chế tạo ra loại thuốc tên L-dopa để có thể chữa trị cho các bệnh nhân. Loại thuốc này đã giúp những người mắc viêm não Lethargica hồi phục trong thời gian ngắn, và sau đó họ lại rơi vào trạng thái hôn mê.
 
Hiện tại, một số ca mắc bệnh viêm não Lethargica vẫn được ghi nhận riêng lẻ. Cách điều trị viêm não lethargica là chữa trị các triệu chứng. Một số thuốc như Levodopa và các thuốc chống Parkinson khác thường sử dụng và tạo ra phản ứng kịch tính.
 
Một ca bệnh viêm não Lethargica. Clip: Wellcome Library/ British Medical Association in London
 
 
Chi Nguyễn (t/h)

Tin nổi bật cùng chuyên mục