Tiểu đường đang gia tăng chóng mặt: 'Bỏ túi' ngay nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng chữa bệnh

Bệnh tiểu đường được xem là kẻ giết người thầm lặng gây ra những biến chứng nguy hiểm như suy thận, mù lòa, tai biến mạch máu não,... Hiện nay, số lượng người mắc bệnh tiểu đường ở Việt Nam ngày càng gia tăng.
Ánh Nguyệt Ánh Nguyệt
Bệnh tiểu đường (đái tháo đường) là dạng bệnh lý rối loạn chuyển hóa hooc-mon insulin khiến lượng đường trong máu tăng cao. Khi mới phát bệnh, người bệnh thường xuyên đi tiểu, tiểu nhiều vào ban đêm, khát nước, huyết áp cao. Nếu không phát hiện và điều trị sớm có thể dẫn đến các bệnh hiểm nghèo. Theo số liệu tổng hợp của Liên đoàn đái đường thế giới, trung bình cứ mỗi 7 giây lại có một người tử vong do bệnh đái tháo đường. Bệnh có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim,…
 
Bệnh tiểu đường: Căn bệnh nguy hiểm đang gia tăng mức báo động tại Việt Nam
Bệnh có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ. 
 
Trước đây, người bệnh mắc đái tháo đường thường nằm ở độ tuổi ngoài 40 nhưng độ tuổi dễ mắc bệnh ngày càng trẻ hóa do lối sống hiện đại ít vận động và tỉ lệ béo phì ngày càng cao. Tiểu đường được chia ra làm 3 dạng gồm: tiểu đường type 1, tiểu đường type 2 và tiểu đường thai kỳ.
 
Tiểu đường type 1: Chiếm khoảng 5-10% tỉ lệ người mắc bệnh, thường gặp ở người độ tuổi trẻ dưới 30 tuổi. Một số đối tượng có nguy cơ mắc tiểu đường type 1 cao như: mẹ, anh, chị, em mặc tiểu đường type 1, có kháng thể tiểu đường, thiếu hụt vitamin D. Bệnh tiến triển nhanh và đột ngột, giai đoạn toàn phát có thể nhiễm Ceton do thiếu hụt hoàn toàn insulin.
 
Tiểu đường type 2: Chiếm 80-95% tỉ lệ người mắc bệnh, thường gặp ở độ tuổi trên 40 tuổi nhưng độ tuổi mắc tiểu đường type 2 ngày càng giảm. Đối tượng dễ mắc tiểu đường type gồm người tuổi trên 40, cao huyết áp, người bị rối loạn mỡ máu, người béo phì, người làm việc văn phòng ít vận động, người bị bệnh gút,...
 
Bệnh tiểu đường: Căn bệnh nguy hiểm đang gia tăng mức báo động tại Việt Nam
Người mắc bệnh tiểu đường type 2 chiếm tỉ lệ 80-95% 
 
Tiểu đường thai kỳ: Thường xảy ra ở phụ nữ mang thai từ tuần 20 trở lên do rối loạn nội tiết tố và có thể gây ra các vấn đề ảnh hưởng tới mẹ và thai nhi. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán mắc tiểu đường thai kì, sản phụ không nên quá lo lắng vì tiểu đường thai kỳ thường biến mất sau khi sinh và chỉ cần điều chỉnh khẩu phần ăn, theo dõi theo chỉ định của bác sĩ để có một thai kỳ khỏe mạnh.
 

Dấu hiệu nhận biết bệnh tiểu đường sớm nhất

 
Trong những năm gần đây, tỉ lệ người mắc bệnh đái tháo đường ở Việt Nam tăng lên nhanh chóng nhưng đây là một bệnh có diễn biến chậm, âm thầm, biểu hiện không rõ ràng nên rất nhiều người không hề phát hiện ra cho đến khi bệnh trở nên nặng hơn. Bạn có thể nhận biết tiểu đường sớm thông qua một số dấu hiệu sau:
 
Đi tiểu nhiều, đặc biệt vào ban đêm do lượng đường trong máu tăng cao khiến cơ thể tự tìm cách điều chỉnh thông qua bài tiết ra ngoài.

Luôn cảm thấy khát nước cũng là biểu hiện bất thường của cơ thể. Đi tiểu nhiều khiến cơ thể mất nước, do đó cơ thể sẽ cảm thấy khát hơn bình thường. Nếu thường xuyên khát nước kèm đi tiểu nhiều thì bạn nên nghĩ đến việc đi xét nghiệm tiểu đường.

Chân tay bị tê bì do lượng máu lưu thông đến các chi bị giảm khi bị tiểu đường, gây hư hại mạch máu và dây thần kinh.

Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân từ 5-10% trọng lượng cơ thể trong 6 tháng. Nguyên nhân chính là do rối loạn insulin khiến tế bào không được cung cấp đủ năng lượng khiến cơ thể lúc nào cũng trong tình trạng mệt mỏi và cần phải đốt cháy mỡ để tạo ra năng lượng cần thiết.
 
Vết thương lâu lành: lượng đường trong máu cao tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn kèm theo việc nồng đ cholesterol cao làm tắc nghẽn mạch máu khiến vết thường lâu lành. Ngoài ra, khi bị tiểu đường, hệ miễn dịch của cơ thể cũng trở nên yếu đi, giảm khả năng phòng vệ trước sự tấn công của vi khuẩn.

Bệnh tiểu đường: Căn bệnh nguy hiểm đang gia tăng mức báo động tại Việt Nam
Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân có thể là triệu chứng của bệnh tiểu đường.
 

Nguyên nhân chính gây ra bệnh tiểu đường

 

Cơ chế hoạt động của Glucose và Insulin

 
Glucose là chất đóng vai trò quan trọng đối với cơ thể, có nguồn gốc từ thức ăn. Nó có tác dụng cung cấp nguồn năng lượng cho các tế bào trong cơ thể. Insulin chính là hooc-mon đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển glucose đến các tế bào, làm giảm nồng độ glucose trong máu. Khi bị rối loạn insulin khiến quá trình trao đổi chất này bị gián đoạn sẽ dẫn đến tế bào không được nhận glucose trong khi hàm lượng glucose trong máu thì tăng cao. Đây chính là cơ chế gây nên bệnh tiểu đường.
 
Nguyên nhân gây bệnh chính xác của tiểu đường không giống nhau mà tùy thuộc vào loại tiểu đường cụ thể như sau:
 
Tiểu đường type 1
 
Nguyên nhân cụ thể gây ra tiểu đường loại 1 hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng nhưng theo các nhà nghiên cứu có thể do hệ thống miễn dịch bị suy yếu dẫn đến không thể sản xuất hoặc sản xuất không đủ insulin.

Ngoài ra, yếu tố môi trường sống và di truyền cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tiểu đường type 1.
 
Tiểu đường type 2
 
Xảy ra khi cơ thể kháng insulin hoặc do tuyến tụy không sản xuất đủ lượng insulin cần thiết để vận chuyển glucose vào tế bào. Một số nguyên nhân gây ra tình trạng này gồm:
 
Thừa cân, béo phì khiến tuyến tụy phải hoạt động quá mức trong thời gian dài, làm suy giảm chức năng sản xuất insulin

Chế độ ăn uống không khoa học như ăn quá nhiều chất béo, tinh bột khiến tuyến tụy trở nên quá tải, ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình chuyển hóa glucose

Lười vận động: Khi cơ thể nạp quá nhiều năng lượng dư thừa khiến tuyến tụy hoạt động kém hiệu quả, lâu dần sẽ khiến bộ phận này mất đi chức năng sản xuất insulin

Căng thẳng, stress cũng là một yếu tố dẫn đến nguy cơ tiểu đường

Hút thuốc lá: Các chất độc hại trong khói thuốc làm giảm khả năng sản xuất insulin nên những người hút thuốc hoặc hít phải khỏi thuốc thường xuyên sẽ có khả năng mắc tiểu đường cao hơn 14% người bình thường. Không hút thuốc lá chính là bảo vệ sức khỏe của chính mình và cả những người xung quanh.
 
Bệnh tiểu đường: Căn bệnh nguy hiểm đang gia tăng mức báo động tại Việt Nam
Mang thai cũng chính là nguyên nhân gây nên tiểu đường thai kỳ cho mẹ bầu.

 
Tiểu đường thai kỳ
 
Trong giai đoạn mang thai, cơ thể người mẹ cần nhiều năng lượng hơn nhưng không phải lúc nào tuyến tụy cũng sản xuất đủ và kịp thời lượng insulin cần thiết.

Bên cạnh đó, nội tiết và chất kháng insulin được sản sinh ra trong thời kì mang thai cũng chính là nguyên nhân gây nên tiểu đường thai kỳ cho mẹ bầu.
 

Tiểu đường có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nào?

 
Các biến chứng của bệnh đái tháo đường (tiểu đường) không xuất hiện ngay mà thường phát triển dần dần nhưng vô cùng nguy hiểm và khó có thể điều trị. Do đó, khi được chẩn đoán mắc tiểu đường người bệnh nên điều trị sớm nhằm kiểm soát lượng đường ổn định để tránh nguy cơ mắc các bệnh hiểm nghèo như:
 
Bệnh tim mạch: Đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, xơ vữa động mạch

Bệnh thần kinh: Tiểu đường gây tổn thương lên hệ thần kinh gây đau, tê bì chân tay, các vấn đề về tiêu hóa, tiết niệu...
 
Suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng thận. 
 
Các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc, tăng nhãn áp và có thể gây mù lòa.
 
Các bệnh về da do nấm, vi khuẩn.
 
Tiền sản giật, tiểu đường sau sinh đối với mẹ bầu.
 
Thai nhi phát triển sớm, nguy cơ mắc tiểu đường cao hoặc thậm chí tử vong nếu mẹ mắc tiểu đường thai kì.
 
Bệnh tiểu đường: Căn bệnh nguy hiểm đang gia tăng mức báo động tại Việt Nam
Bệnh đái tháo đường làm suy giảm thị lực.
 

Cách đẩy lùi bệnh tiểu đường hiệu quả

 
Điều trị tiểu đường là một quá trình lâu dài và khó khăn vì viêc thành công đều phụ thuộc vào chế độ ăn uống, sinh hoạt và sự kiên trì của người bệnh.
 

Điều trị bằng chế độ ăn uống, vận động

 
Ăn uống chính là cách đơn giản nhất giúp người bệnh kiểm soát lượng đường trong máu. Người bệnh nên có chế độ ăn đảm bảo đủ chất nhưng vẫn cân bằng lượng đường cho phép. Cụ thể như sau:

Nên ăn hoa quả ít đường: Ổi, táo, bưởi, cam,..
 
Các loại thịt nạc như thịt bò, cá.
 
Tránh ăn các thực phẩm nhiều đường, khó tiêu như bánh ngọt, tinh bột, sữa,...
 
Tránh xa các đồ uống có cồn như rượu, bia, các đồ uống có ga.
 
Loại bỏ thực phẩm nhiều chất béo ra khỏi thực đơn, tăng cường rau xanh.
 
Nên ăn đủ bữa và đúng giờ.

Ngoài thay đổi chế độ ăn uống, người bệnh cũng có thể kiểm soát tiểu đường bằng cách tập luyện thể thao, tăng cường sức khỏe mỗi ngày với các bài tập vận động nhẹ nhàng, phù hợp. Những môn thể thao phù hợp cho mọi lứa tuổi như đạp xe, bơi lội, đi bộ,...
 

Điều trị bằng thuốc

 
Một số trường hợp bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh tự tiêm insulin tại nhà và bổ sung các loại thuốc theo chỉ định. Người bệnh nên thường xuyên kiểm tra lượng đường bằng các dụng cụ đo đường huyết chuyên dụng để điều chỉnh hợp lý.
 

Phòng ngừa bệnh tiểu đường bằng cách nào?

 
Tiểu đường (đái tháo đường) là một bệnh nguy hiểm ai cũng có thể mắc phải. Bệnh rất khó phát hiện sớm nhưng để phòng ngừa thì không hề khó với những biện pháp như kiểm soát cân nặng, thực hiện chế độ ăn uống khoa học, sinh hoạt lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá, tập luyện thể thao,... Bên cạnh đó, duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kì cũng là một cách giúp phát hiện tiểu đường và các bệnh khác nhanh chóng để có hưởng điều trị kịp thời.
 
 

Tin nổi bật cùng chuyên mục