Chuyên gia lý giải vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?

Thuốc cam dởm chẳng những không giúp trẻ hay ăn chóng lớn mà còn gây ngộ độc chì, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển của trẻ. Thuốc cam là gì và có những loại nào? Vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?
Hà Ly Hà Ly

Thuốc cam là gì?

 
Theo tên gọi từ Đông y, thuốc cam là các bài thuốc để điều trị bệnh cam được bào chế từ các loại thảo dược kết hợp với nhau. Thuốc cam có nhiều thành phần và công dụng khác nhau tùy vào từng loại bệnh như: bệnh cam như tỳ cam (bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa), can cam (bệnh liên quan đến gan), tâm can (bệnh liên quan đến khí huyết, tim mạch), phế cam (bệnh ở phổi), thận cam (bệnh liên quan đến thận, hệ tiết niệu)...
 
Chuyên gia lý giải vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?
Thuốc cam là bài thuốc kết hợp các loại thảo dược với tỷ lệ thành phần khác nhau tùy theo từng bệnh. Ảnh minh họa
 
Ví dụ: thuốc cam để bổ tỳ sử dụng các thảo dược cát lâm sâm, bạch linh, bạch truật, cam thảo, ý dĩ, hoài sơn, liên nhục, mạch nha, sơn tra, thần khúc, cốc tinh thảo, ô tặc cốt, bạch biển đậu... có tác dụng như loại men tiêu hóa, giúp ăn ngon miệng, tiêu hóa tốt, cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng.
 
Sở dĩ có tên gọi là thuốc cam vì loại thuốc này thường được bào chế thành dạng bột có màu cam. Ngày nay, thuốc cam chủ yếu có hai dạng bôi và dạng viên để uống. Thuốc cam để bôi thường được kết hợp các dược liệu có nguồn gốc khoáng vật dùng điều trị mụn nhọt, lở loét, viêm nhiễm, tưa lưỡi, hôi miệng...
 

Vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?


Trước hết cần hiểu rõ thuốc cam là loại thuốc bổ, rất tốt cho Sức Khỏe. Việc thuốc cam có gây độc hay không phụ thuộc vào hai yếu tố: một là cách dùng của người bệnh hai là nguồn gốc sản phẩm.
 
Các chuyên gia cảnh báo, việc cha mẹ tự ý mua thuốc cam gia truyền chế biến sẵn cho con là rất nguy hiểm. Phụ huynh vừa không biết con mắc bệnh cam gì và dùng liều lượng như thế nào là phù hợp. Ví dụ, nếu con bị cam hàn mà dùng cam hàn thì bệnh tình càng nặng hơn, ảnh hưởng tới đường ruột. Hoặc trẻ bị nhiệt mà dùng thuốc cam nhiệt thì nhiệt càng nặng hơn. Đây là sai lầm về cách dùng thuốc cam có thể làm hại trẻ.
 
Trường hợp khác trẻ bị lở loét miệng Đông y gọi là bệnh cam miệng - cam tẩu mã. Để điều trị bệnh này người ta dùng thuốc cam có chứa các khoáng vật có chứa chì như duyên đơn, duyên phấn và mật đà tăng... để bôi. Nhiều người thiếu hiểu biết cho rằng thuốc cam nào cũng giống nhau đem hoàn viên để uống rất nguy hiểm. Do đó, phải xác định bệnh của trẻ mới biết nên dùng đúng loại thuốc cam chứa thảo dược nào.
 
Chuyên gia lý giải vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?
Ngộ độc chì do dùng thuốc cam chủ yếu là do sử dụng thuốc cam dởm và không hiểu biết về tác dụng của loại thuốc này
 
Thứ hai, dân gian vẫn có quan niệm coi thuốc cam như "thần dược" có thể chữa được bách bệnh, đặc biệt được dùng cho trẻ nhỏ. Nắm bắt nhu cầu này, nhiều cơ sở sản xuất kinh doanh thuốc cam không rõ nguồn gốc, không rõ thành phần.
 
Nhiều cơ sở sản xuất tự xưng là "gia truyền" nhưng quá trình bào chế thuốc không đảm bảo khiến sản phẩm bị nhiễm kim loại mà mắt thường không thể nhìn thấy. Thực tế, nhiều thầy lang và ngay cả thầy thuốc Đông y thiếu hiểu biết dẫn tới dùng các khoáng vật có chứa chì hoặc phối hợp với một số vị thuốc khác không rõ nguồn gốc, chữa bệnh một cách tuỳ tiện. Một số thầy lang khác trong quá trình bào chế thuốc không lường hết chất độc như chì, thủy ngân, asen... có trong các thảo dược chưa được chuẩn hóa.
 
Bản thân người tiêu dùng không thể dùng mắt thường phân biệt thuốc cam có nhiễm chì hay không. Nếu không may sử dụng thuốc cam lởm có thể gây ngộ độc chì nặng.
 

Ngộ độc chì do dùng thuốc cam rất phức tạp

 
Sử dụng thuốc cam gây ngộ độc chì hiện nay rất phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ gây nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trẻ bị ngộ độc chì nhẹ thì ảnh hưởng tới đường ruột dạ dày, nặng thì làm suy giảm chức năng tim mạch, thận, thần kinh.
 
Trẻ nhiễm độc chì ở mức độ chưa cao trên 10 mcg/dL đã có thể gây ra di chứng xấu với biểu hiện nôn trớ nhiều, ra mồ hôi trộm, ngủ hay giật mình, đôi khi sốt không rõ nguyên nhân (không phải do nhiễm trùng)...
 
Nghiêm trọng nhất là ngộ độc chì cấp tính có thể khiến trẻ chịu di chứng thần kinh như: giảm IQ, giảm khả năng nhận thức, chậm phát triển, mù, liệt...
 
Chuyên gia lý giải vì sao dùng thuốc cam gây ngộ độc chì?
Việc phát hiện và điều trị ngộ độc chì rất phức tạp, gây biến chứng nặng nề ở trẻ nhỏ
 
Sau khi đi vào cơ thể, khoảng 99% lượng chì gắn vào các tế bào hồng cầu. Sau đó chúng mới di chuyển và ngấm vào các cơ quan nội tạng, nhiều nhất là xương. Chì tồn tại lâu dài trong cơ thể chủ yếu ở xương, đặc biệt là vỏ xương và phần sụn. 95% lượng chì của cơ thể tập trung ở xương đối với người lớn và ở trẻ em là 70%.
 
Cơ thể người đào thải chì chủ yếu qua nước tiểu và qua mật, một lượng nhỏ khác được đào thải qua mồ hôi, lông tóc và móng. Do cơ thể trẻ em tích lũy chì lâu hơn so với người lớn; thống kê trẻ em giữ lại khoảng hơn 30% lượng chì trong khi con số này ở người lớn chỉ dưới 5%. Đó là lý do vì sao việc thải độc chì lại mất nhiều thời gian.
 
Đặc biệt với trẻ em, lượng chì có thể lưu lại trong cơ thể hàng chục năm. Thống kê rằng cơ thể phải mất 3 năm mới đào thải được 50 mg% chì trong cơ thể. Đáng nói là trẻ bị ngộ độc chì hầu hết không có biểu hiện lâm sàng đặc trưng nên dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với bệnh khác. Chỉ có thể xác định chính xác trẻ bị ngộ độc chì khi làm xét nghiệm máu.
 
Cũng theo các bác sĩ, ngay cả khi đã phát hiện bệnh nhưng quá trình điều trị vô cùng gian nan. Quá trình thải độc chì mất nhiều thời gian, kéo theo nhiều biến chứng ở nội tạng và não... gây khó khăn trong điều trị.
 
Để tránh thuốc cam gây ngộ độc chì, các chuyên gia khuyến cáo, cha mẹ không tự ý cho con dùng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, không rõ thành phần hay chưa được cấp phép. Chỉ sử dụng các loại thuốc cam của cơ sở uy tín hoặc có sự tư vấn từ bác sĩ.
 
Từ đầu năm 2019, Khoa Cấp cứu chống độc - Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận điều trị 6 trẻ bị ngộ độc chì do dùng thuốc cam không rõ nguồn gốc. Video: VTC14
 
 
Hà Ly (t/h)

Tin nổi bật cùng chuyên mục