Còi xương ở trẻ em: Nỗi đau đầu của nhiều người có con nhỏ

Còi xương là một trong những bệnh lý khá phổ biến ở trẻ em Việt Nam hiện nay. Tuy không phải là căn bệnh quá nguy hiểm, nhưng nó khiến trẻ phát triển lệch lạc, bất thường về thể chất.
SKCĐ SKCĐ
Còi xương là một bệnh loạn dưỡng xương do thiếu vitamin D hoặc rối loạn chuyển hóa vitamin D trong cơ thể. Chính sự thiếu hụt vitamin D này đã ảnh hưởng tới quá trình hấp thu và chuyển hóa canxi, phốt pho trong cơ thể, từ đó làm chậm quá trình phát triển của trẻ. Bệnh hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, bởi trong giai đoạn này, hệ xương đang phát triển rất nhanh. Tuy không quá nguy hiểm, nhưng các bậc phụ huynh cần đặc biệt lưu ý đến bệnh còi xươn, bởi căn bệnh này khiến trẻ hay quấy khóc, chậm phát triển vận động, thậm chí là dẫn tới một số di chứng về xương khớp và hình dạng của trẻ sau này.

Những dấu hiệu nhận biết khi trẻ bị còi xương

Con mình luôn được ăn uống đủ chất, đầy đủ dinh dưỡng nhưng vẫn chậm lớn, nhẹ cân. Liệu có phải con mình có bị còi xương hay không? Đây là băn khoăn của rất nhiều bậc cha mẹ. Tuy nhiên, chỉ cần lưu ý đến những dấu hiệu điển hình xuất hiện ở trẻ dưới đây, là bạn sẽ biết con mình có thuộc diện trẻ bị còi xương hay không:

- Trẻ thường xuyên quấy khóc, ngủ không yên giấc. Trẻ hay bị giật mình và ra nhiều mồ hôi khi ngủ (mồ hôi trộm).

- Trẻ bị rụng tóc ở vùng sau gáy tạo thành hình vành khăn.

- Răng mọc chậm, răng dễ bị sâu hoặc mọc lộn xộn; trương lực cơ nhẽo, táo bón.

- So với các bạn cùng lứa tuổi, trẻ có các biểu hiện chậm phát triển vận động như: chậm biết lẫy, bò, đi, đứng…

- Những biểu hiện ở xương thường gặp là: thóp rộng, bờ thóp mềm, thóp lâu kín, có các bướu đỉnh, bướu trán (trán dô), đầu bẹp cá trê...

- Trong một số trường hợp còi xương cấp tính thì trẻ có thể bị co giật do hạ canxi máu, nôn hoặc nấc khi ăn…

- Đối với trường hợp trẻ bị còi xương nặng thì có thể xuất hiện một số di chứng như chuỗi hạt sườn, dô ức gà (lồng ngực hình gà), vòng cổ chân, cổ tay, xương chi cong hình chữ X, chữ O…

- Biểu hiện toàn thân: chán ăn, suy dinh dưỡng…
 
Không chỉ gặp ở những trường hợp thấp còi, nhẹ cân mà chính những trẻ có chiều cao và cân nặng bình thường, thậm chí là trẻ béo phì vẫn có thể bị còi xương. Bởi vậy, khi thấy trẻ có những biểu hiện trên, các bậc cha mẹ không nên chủ quan mà cần theo dõi và đưa trẻ đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân, điều trị kịp thời.
Bệnh còi xương gây ra những biến chứng về xương, ảnh hưởng tới ngoại hình của trẻ
Bệnh còi xương gây ra những biến chứng về xương, ảnh hưởng tới ngoại hình của trẻ

Trẻ được ăn đầy đủ dinh dưỡng, vì sao vẫn bị còi xương?


Nhiều phụ huynh đặt câu hỏi tại sao con mình vẫn bị còi xương trong khi chế độ ăn đã đảm bảo về dinh dưỡng. Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng còi xương ở trẻ nhỏ là thiếu hụt vitamin D hoặc rối loạn chuyển hóa vitamin D trong cơ thể. Dù chế độ ăn của trẻ đã đủ dinh dưỡng nhưng sự rối loạn chuyển hóa vitamin D vẫn khiến trẻ bị thiếu canxi, phốt pho và các vitamin, khoáng chất như kẽm, magie... Vì vậy, để hiểu được nguyên nhân con bị còi xương, bạn cần hiểu rõ nguyền nhân khiến con thiếu hụt vitamin D, cụ thể:

- Thiếu ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hay gặp nhất. Có thể do trẻ sinh vào mùa đông hoặc vì kiêng cữ, trẻ không được tắm nắng thường xuyên; mặc quá nhiều quần áo hoặc sống ở những nơi có nhiều mây mù…

- Trong trường hợp người mẹ không đủ sữa cho con hoặc trẻ bị tiêu chảy, táo bón… thì cũng giảm khả năng hấp thu vitamin D của cơ thể.

- Đối với những trẻ sinh non, sinh đôi, sinh ba hoặc béo phì… cũng có nguy cơ cao bị còi xương.
- Những trẻ sinh ra bị suy dinh dưỡng bào thai hoặc người mẹ không được ăn uống đủ chất khi mang thai thì con cũng dễ bị còi xương.

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh còi xương

Còi xương là bệnh lý mà bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa cho con yêu của mình. Để phòng ngừa bệnh còi xương cho trẻ, ngay khi biết mình mang thai, người mẹ cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học cho bản thân, tăng cường bổ sung canxi và các khoáng chất cho cơ thể. Người mẹ cần làm việc nghỉ ngơi hợp lý để hạn chế nguy cơ bị đẻ non. Khi mang thai được 7 tháng, người mẹ có thể uống 1 ống vitamin D3 200.000 UI.

Sau khi sinh, cả hai mẹ con nên nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát, đủ ánh sáng. Sau 2 tuần, trẻ cần được tắm nắng 15-20 phút/ngày trước 9g sáng vào mùa hè và muộn hơn vào mùa đông. Trong năm đầu tiên, hãy cho trẻ uống vitamin D 400UI/ngày. Có thể cho trẻ uống các chế phẩm chứa canxi như calciumcobier 5ml: 1 – 2 ống/ngày, ăn 1 - 2 thìa cà phê cốm canxi mỗi ngày.
Bên cạnh đó, trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày, cần tích cực bổ sung các thực phẩm giàu canxi như sữa, chế phẩm từ sữa (sữa chua, váng sữa, pho mai…), trứng, tôm, cua, rau xanh đậm…

Các phương pháp trị bệnh còi xương hiệu quả nhất

Khi trẻ được chẩn đoán bị còi xương, các bậc phụ huynh cần lắng nghe lời khuyên của bác sĩ để có hướng cải thiện tốt nhất. Vậy trẻ bị còi xương phải làm sao? Dưới đây là các phương pháp tốt nhất, đã được nhiều phụ huynh áp dụng:

- Tắm nắng cho trẻ hàng ngày: Hãy để trẻ được lộ bụng, chân, tay và lưng từ 10-15 phút vào buổi sáng mỗi ngày (trước 9 giờ). Nếu vào mùa đông, ít ánh nắng mặt trời thì cha mẹ có thể đưa trẻ tới khoa vật lý trị liệu tại các Bệnh viện. Lưu ý, khi cho trẻ tắm nắng, cần cho trẻ cởi trần để ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp lên da. Nguyên nhân là do dưới da của chúng ta có sẵn các tiền vitamin D (7 dehydrocholesterol). Khi da gặp ánh nắng mặt trời, dưới tác dụng của tia tử ngoại, các tiền vitamin sẽ được hoạt hóa chuyển thành vitamin D.

- Duy trì cho trẻ uống vitamin D 4000 UI mỗi ngày, kéo dài trong 4-8 tuần. Đối với trường hợp trẻ mắc bệnh viêm phổi, tiêu chảy thì cần tăng liều uống lên 5.000 - 10.000 UI mỗi ngày và cần duy trì trong 1 tháng. Hoặc có thể cho trẻ tiêm vitamin D 200.000 UI/lần và sau 3 tháng thì tiêm nhắc lại 1 lần trong năm đầu tiên.

- Nên cho trẻ bổ sung thêm các chế phẩm chứa canxi như canxi B1 - B2 - B6 với liều dùng 1-2 ống mỗi ngày. Đối với các trẻ lớn hơn thì có thể ăn 2 thìa cà phê cốm canxi mỗi ngày.
- Hãy cho trẻ bú mẹ đủ 18 tháng. Khi trẻ bắt đầu ăn dặm thì cha mẹ nên bổ sung các loại thực phẩm giàu canxi trong thực đơn hàng ngày của trẻ như: sữa, cá, tôm… Bên cạnh đó, cần cho trẻ ăn thêm dầu mỡ vì vitamin D chỉ tan trong dầu. Nếu chế độ ăn của trẻ thiếu dầu mỡ thì dù có uống vitamin D cũng không hấp thu được.

Bạn cũng cần lưu ý, không tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ vì nếu sử dụng vitamin D quá liều thì có thể gây ngộ độc thần kinh, ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ.
 
Hà Anh (Theo Viện dinh dưỡng Quốc gia)

Tin nổi bật cùng chuyên mục