Cục trưởng An toàn thực phẩm: Năm 2019 tiếp tục xử lý quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng xã hội

PGS.TS Nguyễn Thanh Phong – Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, năm 2019 cơ quan này sẽ tập trung vào nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cụ thể là xử lý vấn đề phức tạp đầu tiên là quảng cáo thực phẩm chức năng.  
SKCĐ SKCĐ

Trong 3 năm gần đây, nhất là so với năm 2017, công tác quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm năm 2018 tiếp tục được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo với nhiều giải pháp phù hợp, đồng bộ và tạo nhiều chuyển biến tích cực, rõ nét. Chuyển biến tích cực về vấn đề an toàn thực phẩm không thể không kể đến vai trò rất lớn của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế). Để hiểu rõ hơn vấn đề này chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với PGS.TS Nguyễn Thanh Phong – Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế).

PGS.TS Nguyễn Thanh Phong - Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm

Kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam – Trưởng ban chỉ đạo chuyên ngành Trung ương về An toàn thực phẩm nhấn mạnh, năm 2018 có nhiều chuyển biến tích cực. Vậy những chuyển biến tích cực về an toàn thực phẩm năm 2018 là gì thưa ông?

Ông Nguyễn Thanh Phong: Theo đánh giá của Ủy ban Khoa học công nghệ môi trường của Quốc hội thẩm định Báo cáo giám sát tối cao của Chính phủ về an toàn thực phẩm theo Nghị quyết 43 của Quốc hội thì có thể nói Nghị quyết 43 của Quốc hội là một trong những Nghị quyết đi vào cuộc sống, triển khai đầy đủ nhanh chóng. Tám nội dung của Nghị quyết được Quốc hội giao cho Chính phủ đều được Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành thực hiện nghiêm túc.

Cũng như kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam – Trưởng ban chỉ đạo chuyên ngành Trung ương về An toàn thực phẩm trong phiên họp cuối cùng năm 2018 đánh giá chúng ta có nhiều tiến bộ trong công tác an toàn thực phẩm năm 2018.

Thứ nhất, về thể chế chính sách, Bộ Y tế cùng với các Bộ, Ngành trình Chính phủ sửa Nghị định 38 hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Cụ thể, trình Chính phủ ban hành Nghị định 15 ban hàng ngày 2/2/2018 thay thế Nghị định 38 trước và thay đổi cơ bản phương thức quản lý thực phẩm từ tiền kiểm chuyển sang hậu kiểm.

Trước đây chúng ta tập trung nguồn lực vào thẩm định, cấp phép, bây giờ chúng ta tập trung nguồn lực cho hậu kiểm, tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp, doanh nghiệp tự công bố đến 90% sản phẩm thực phẩm, tất nhiên tự công bố nhưng mức giới hạn an toàn phải nằm dưới ngưỡng an toàn theo quy định của ngành y tế. Khi công bố doanh nghiệp được quyền sản xuất luôn.

Về thực phẩm nhập khẩu cũng được giảm tối đa về kiểm tra chuyên ngành, chỉ tập chung vào nhóm có nguy cơ cao và quản lý theo phương thức quản lý rủi ro giống như các nước phát triển, có nghĩa nếu phát hiện trên thị trường nhóm sản phẩm nào có nguy cơ cao hoặc có lịch sử lần kiểm tra có vi phạm thì sẽ đưa sản phẩm đó, nhóm sản phẩm đó vào diện kiểm tra chặt. Nhóm sản phẩm thông thương cho lưu hành kiểm tra hậu kiểm sau.

Với điều kiện sản xuất ở cơ sở chúng ta cũng giảm tỷ lệ cơ sở cấp phép, các điều kiện cắt giảm 80%.

Bên cạnh đó chúng ta trình Chính phủ ban hành Nghị định số 155 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm thay cho nghị định 178 trước đây. Cụ thể, mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm tăng lên, hành vi vi phạm sẽ được tách chia nhỏ và tổng hợp lại vi phạm đó để xử lý. Ví dụ trước đây một sản phẩm vi phạm về nhãn, về chất lượng về công dụng… thì được tổng hợp phạt một mức chung. Tuy nhiên theo Nghị định 155 cơ quan quản lý nhà nước sẽ tách hành vi vi phạm riêng để xử phạt từ hành vi sau đó cộng dồn lại. Ngoài ra áp dụng hình phạt bổ sung như dừng sản xuất, công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, thu hồi chứng nhận, thu hồi các loại giấy phép.

Như vậy về thể chế chúng ta thay đổi cơ bản phương thức quản lý, có thể thấy chúng ta mở đầu vào nhưng quản lý chặt đầu ra.

Đoàn kiểm tra liên ngành trực tiếp kiểm tra thực phẩm tại chợ đầu mối

Thứ hai, chúng ta đẩy mạnh thông tin tuyên truyền đến các nhóm đối tượng theo đánh giá điều tra của Học viện Quân y thì cùng nhóm đối tượng cùng bộ câu hỏi ở các vùng sinh thái khác nhau thì năm trước, năm sau và năm sau nữa thì kiến thức thực hành về an toàn thực phẩm của người chế biến thực phẩm, người sản xuất, kinh doanh thực phẩm và người tiêu dùng thực phẩm đều được nâng lên.

Công tác thanh tra, kiểm tra có thể nói là làm hết sức quyết liệt. Các đoàn thanh tra kiểm tra, số cơ sở, số tiền phạt tăng lên rất nhiều so với những năm trước đây. Điều đó giải thích chúng ta mở thông thoáng đầu vào thì quản lý chặt đầu ra. Các đoàn thanh tra tập trung nguồn lực vào đầu ra để giám sát xử lý vi phạm.

Năm 2018 cũng đánh dấu bước chuyển mình hết sức mạnh mẽ đối với hàng hóa nông sản xuất khẩu. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sản lượng nông sản năm 2018 xuất khẩu đạt trên 40 tỷ USD đến 185 nước và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường thực phẩm khó tính, yêu cầu rất khắt khe về an toàn thực phẩm cũng đã sử dụng thực phẩm của chúng ta ví dụ như Mỹ, Nhật, EU…

Trong nước chúng ta kiểm soát chất kích thích cụ thể sabutamôn tỷ lệ lấy mẫu nhiều nhưng không phát hiện ra chất tăng trưởng nữa. Kết quả số vụ ngộ độc thực phẩm ghi nhận trên 30 người mắc cấp tính đã giảm cả số vụ, số người mắc, số đi viện và số tử vong.

Thưa ông, Nghị định 15 đòi hỏi cơ quan quản lý phải tăng cường hậu kiểm, với lực lượng cán bộ an toàn thực phẩm cả nước còn ít, vậy giải pháp nào để kiểm tra hậu kiểm tốt?

Ông Nguyễn Thanh Phong: Chúng ta chấp nhận phương thức quản lý rủi ro thì không tránh được tuyệt đối 100% các nước khác cũng như vậy, người ta vẫn phải chấp nhận có thực phẩm không đảm bảo chất lượng lưu thông trên thị trường. Nguồn lực chúng ta hiện nay tập trung vào hậu kiểm, tập trung vào nhóm thực phẩm có nguy cơ cao, thực phẩm sản xuất cơ sở nhỏ, cơ sở mà trong quá trình thanh tra kiểm tra đã từng có vi phạm.

Mặt khác, trước đây trong kiểm tra hậu kiểm theo quy trình chúng ta lấy mẫu xác suất thị trường phát hiện ra sản phẩm không bảo đảm, lúc đó đơn vị lấy mẫu với gửi kết quả về cơ quan quản lý. Cơ quan quản lý xuống lấy mẫu lại điều này làm chậm vấn đề xử lý.

Tuy nhiên hiện nay chúng tôi yêu cầu các đoàn lấy mẫu thực phẩm khi lấy mẫu thành lập luôn đoàn kiểm tra theo quy định Luật Thanh tra, lấy mẫu có cả cơ quan quản lý, nếu như phát hiện không đảm bảo chất lượng tiến hành xử lý luôn không phải báo cáo về quan quản lý như trước đây. Đây cũng là thay đổi cách thức chúng ta tập trung nguồn lực cho hậu kiểm.

Năm 2019, Hiệp định CPTPP chính thức hiệu lực theo đó sản phẩm thực phẩm bảo vệ Sức Khỏe, thực phẩm chức năng nhập ngoại được cho sẽ “xâm lấn” thị trường nội địa. Làm sao chúng ta kiểm soát tốt thực phẩm chức năng nhập khẩu?

Ông Nguyễn Thanh Phong: Như tôi đã nói những nhóm thực phẩm, những thực phẩm ở các quốc gia mà có lịch sử vi phạm thì sẽ đưa vào danh sách nhóm thực phẩm quản lý chặt.

Chúng ta vẫn thông thoáng với sản phẩm thông thường nếu như lịch sử kiểm tra qua các đợt không phát hiện vi phạm thì những hồ sơ thủ tục, phương thức đưa vào Việt Nam hết sức thuận lợi, tuy nhiên những sản phẩm đã từng bị phát hiện vi phạm hoặc những vùng đang có nguy cơ, vùng có dịch...sẽ bị đưa diện thoi dõi, kiểm tra.

Cục trưởng Cục ATTP Nguyễn Thanh Phong cùng đoàn kiểm tra mứt tại làng mứt Xuân Đỉnh.

Hàng ngày chúng tôi vẫn phải có người trực theo dõi thông tin Mạng thông tin an toàn thực phẩm quốc tế (INFOSAN), nếu có những cảnh báo quốc tế, cảnh báo của một nước nào về sản phẩm thực phẩm được nhập về Việt Nam ngay lập tức bị đưa vào diện quản lý chặt.

Với phương thức như chúng tôi hy vọng giảm tối đa sản phẩm vi phạm,

Năm 2019 chúng ta tiếp tục thí điểm thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm ở mốt số địa phương, ông đánh giá như thế nào về lực lượng thanh tra chuyên ngành cơ sở?

Ông Nguyễn Thanh Phong: Chúng ta biết sản xuất chế biến an toàn thực phẩm chủ yếu cơ sở nhỏ lẻ, 80% quy mô vừa nhỏ, hộ gia đình, chúng ta có 9 triệu hộ nông dân nhà nào cũng sản xuất, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi.

 Lực lượng thanh tra chuyên ngành nằm cơ sở rất cần thiết trong khi theo sơ đồ tổ chức hiện nay chúng ta mới có cán bộ chuyên trách, thanh tra chuyên ngành đến cấp tỉnh cho nên thời gian qua nhận thấy công tác an toàn thực phẩm cần thiết phải có những hệ thống giám sát nằm tuyến cơ sở chúng tôi mạnh dạn đề xuất Chính phủ cho thí điểm thanh tra chuyên ngành tại một số quận huyện Hà Nội và TP HCM.

Sau thời gian thực hiện thí điểm, tổng kết đánh giá lại nhận thấy mô hình thí điểm thanh tra chuyền ngành an toàn thực phẩm xã phường có hiệu quả rõ rệt. Tần suất thanh tra, kiểm tra các đoàn tuyến dưới nhiều hơn, số cơ sở bị xử lý vi phạm, số tiền bị xử lý tăng lên, công tác quản lý cơ sở tốt hơn.

Vì vậy sau khi tổng kết đánh giá sơ bộ Chính phủ cho phép mở rộng ra toàn bộ quận huyện xã phường tại Hà Nội và TP HCM, và một số xã phường, quận huyện của 7 tỉnh.

Khi tổng kết đánh giá lại nếu hiệu quả chúng ta báo cáo Chính phủ mở rộng mô hình này, vì rõ ràng đặc điểm sản xuất chế biến thực phẩm của chúng ta chủ yếu xã phường nên lực lượng thanh tra chuyên ngành tuyến cơ sở rất quan trọng.

Nhiệm vụ trọng tâm được lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm trong năm 2019 là gì thưa ông?

Ông Nguyễn Thanh Phong: Theo nghị định 15 Chính phủ phân công nhiệm vụ rất rõ ràng cho từng Bộ, Ngành nhằm tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp với tinh thần 1 cơ sở sản xuất chỉ chịu sự quản lý của một Bộ, Ngành để tránh chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra. Một cơ sở sản xuất mà sản xuất nhiều nhóm sản phẩm thì cũng chỉ giao cho 1 bộ quản lý. Thậm chí phân nhóm chưa rõ ràng thì doanh nghiệp có quyền lựa chọn một trong 3 bộ (Bộ Y tế, Nông Nghiệp Phát triển nông thôn hoặc Công Thương) để thực hiện thủ tục hành chính, chịu sử quản lý thanh tra, kiểm tra để tránh chồng chéo,

Nghị định 15 chỉ rõ ngành y tế chỉ quản lý 6 nhóm ngành hàng. Toàn bộ rau củ, quả, thịt, cá của ngành Nông nghiệp. Toàn bộ rượu bia, nước giải khát, sữa,bánh, mứt, kẹo thuộc bộ Công Thương. Bộ Y tế chỉ quản lý, chịu trách nhiệm quản lý thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm, nước uống thiên nhiên, nước đóng chai .

Trong đó chúng tôi tập trung vào nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cụ thể tập trung xử lý vấn đề phức tạp đầu tiên là quảng cáo thực phẩm chức năng. Quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng xã hội hiện nay rất khó quản lý, nhiều nội dung không đúng với bản chất thực phẩm. Cái này chúng ta phải quyết liệt xử lý trong năm 2019, năm 2018 chúng ta phạt trên 6 tỷ đồng, thu hồi rất nhiều sản phẩm.

Theo chỉ đạo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam doanh nghiệp vi phạm thông báo đài truyền hình Việt Nam, đài Tiếng nói Việt Nam công bố cảnh báo người tiêu dùng.

Riêng với thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo quy định từ 1/7/2019 cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng phải đảm bảo đủ tiêu chuẩn GMP (thực hành sản xuất tốt) tập trung nguồn lực hướng dẫn doanh nghiệp còn muốn tiếp tục tham gia sản xuất thực phẩm phải đi theo hướng GMP sau tháng 7 nếu không đạt buộc không được sản xuất.

Xin cảm ơn ông!

 

Tin nổi bật cùng chuyên mục