Dấu hiệu và cách xử trí con bị phản ứng muộn sau tiêm vắc xin ComBE Five

Hai trẻ tai biến nặng sau khi tiêm vắc xin ComBE Five tại TP.HCM may mắn được cấp cứu kịp thời đều là những trường hợp phản ứng muộn. Cha mẹ cần đề phòng con bị phản ứng muộn sau tiêm vắc xin ComBe Five.

Sốc phản vệ sau tiêm vắc xin ComBE Five

 
Ngày 9/7, thông tin Trung tâm Y tế Dự phòng thành phố HCM cho biết, trong nửa đầu năm 2019, toàn thành phố đã triển khai hơn 40.000 mũi tiêm vắc xin ComBE Five. Trong số đó, có 4,9% trường hợp gặp các phản ứng sau tiêm vắc xin ComBE Five, đặc biệt có 2 trẻ có phản ứng nặng phải nhập viện.

Cụ thể, trường hợp thứ nhất là bé L.M.P.T. (3 tháng tuổi) được tiêm vắc xin ComBE Five và uống vắc xin OPV tại Trạm Y tế phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức vào sáng ngày 17/5/2019.

Thời điểm bé được tiêm là 8h 30 phút, sau tiêm bé được theo dõi tới 9h không có biểu hiện bất thường nên được cho về. Trước đó, nhân viên y tế đã hướng dẫn cho phụ huynh cháu bé cách chăm sóc và theo dõi trẻ tại nhà trong 48h.
 
Cha mẹ đề phòng con bị phản ứng muộn sau tiêm vắc xin ComBE Five
Trẻ dù được theo dõi ở điểm tiêm chủng nhưng vẫn xảy ra tai biến khi về nhà. Ảnh minh họa

Khi trở về nhà, tới khoảng gần 11h trưa (sau hơn 2h tiêm) đột nhiên bé T. khóc hét, tím tái rồi lịm dần nên được gia đình đưa tới trạm y tế. Tại đây, các bác sĩ ngay lập tức thăm khám và tiêm Adrenaline theo phác đồ xử trí phản vệ của Bộ Y tế.

Tiêm xong bệnh nhi được đưa đến bệnh viện quận Thủ Đức tiếp tục theo dõi. Trong thời gian theo dõi, bé không có diễn biến nặng hơn. Sau 2 ngày nằm viện bé T. bình phục hoàn toàn và xuất viện.

Trường hợp thứ hai, ngày 26/6/2019 bé trai H.T.T. (2 tháng tuổi) được tiêm chủng vắc xin ComBE Five và uống vắc xin OPV lần thứ nhất tại Trạm Y tế Sơn Kỳ, quận Tân Phú. Thời điểm bé được tiêm khoảng 8h30, theo dõi tại chỗ sau 30 phút không phát hiện bất thường.

Khi trở về nhà, khoảng 3 tiếng sau tiêm, bé T. đột nhiên quấy khóc, khóc nấc, da xanh rồi lại chuyển tím tái. Gia đình nhanh chóng đưa bé tới trạm y tế để được xử lý theo phác đồ xử trí phản vệ của Bộ Y tế. Sau xử lý bệnh nhi được chuyển lên Bệnh viện quận Tân Phú theo dõi, điều trị. Sau 2 ngày nằm viện, tình trạng bé T tiến triển tốt, đã bình phục hoàn toàn và xuất viện.
 
Cha mẹ đề phòng con bị phản ứng muộn sau tiêm vắc xin ComBE Five
Vắc xin ComBe Five được triển khai đại trà từ tháng 10/2018

Khi xảy ra 2 trường hợp này, Hội đồng tư vấn Chuyên môn Sở Y tế TP.HCM đã họp và kết luận, đây là 2 trường hợp “phản ứng phản vệ độ III (có IV cấp độ phản vệ) xảy ra sau tiêm chủng vắc xin ComBE Five”. Đáng nói cả hai trường hợp đều là phản ứng muộn, sau tiêm khoảng 2 giờ.

Bên cạnh đó, Hội đồng tư vấn chuyên môn của Sở Y tế đánh giá nhân viên y tế phụ trách tiêm vắc xin đã có sự hướng dẫn kỹ lưỡng, chu đáo để phụ huynh nhận biết các bất thường ở trẻ. Ngoài ra, nhân viên y ết tại các Trạm Y tế và bệnh viện tuyến huyện đã xử lý nhanh, kịp thời để tránh trẻ có diễn biến nặng hơn sau sốc phản vệ.
 

Đề phòng phản ứng muộn sau tiêm vắc xin Combe Five


ComBE Five là vắc xin phối hợp phòng được 5 bệnh: Bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi/viêm màng não mủ do vi khuẩn Hib. Các chuyên gia đánh giá phản ứng sau tiêm vắc xin ComBE Five cũng tương tự như phản ứng sau tiêm các vắc xin DPT-VGB-Hib có thành phần ho gà toàn tế bào.

Vắc xin này được tiêm cho trẻ dưới 1 tuổi vào lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi, không sử dụng cho trẻ sơ sinh. Khoảng cách giữa các mũi tiêm tối thiểu là 1 tháng.
 
Cha mẹ đề phòng con bị phản ứng muộn sau tiêm vắc xin ComBE Five
Cha mẹ cần theo dõi sát sao trẻ trong vòng 48 giờ sau tiêm vắc xin ComBE Five
 

Có thể thấy từ thực tế hai trẻ nêu trên, dù đã được theo dõi tại chỗ 30 phút sau tiêm không có bất thường nhưng tai biến vẫn xảy ra khi trẻ về nhà. Do đó, các chuyên gia lưu ý, cha mẹ cần đặc biệt trẻ phản ứng sau tiêm vắc xin ComBE Five trong vòng 48 giờ.

Sau tiêm, trẻ thường có phản ứng sốt nhẹ hoặc sốt cao trên 38 độ, quấy khóc hoặc mê mệt li bì. Các phản ứng nhẹ có thể tự hết sau 1 ngày. Phản ứng sau tiêm vắc xin Combe Five nặng ở mức độ phản vệ như hai trẻ trên được thống kê tỷ lệ 20 ca trên 1 triệu liều.

Theo hướng dẫn chẩn đoán mức độ phản vệ của Bộ Y tế, phản vệ được phân thành 4 mức độ:

Độ I (nhẹ) chỉ có các triệu chứng da, tổ chức dưới da và niêm mạc như mề đay, ngứa, phù mạch.

Độ II (nặng) có từ 2 biểu hiện ở nhiều cơ quan gồm mề đay, phù mạch xuất hiện nhanh; khó thở nhanh nông, tức ngực, khàn tiếng, chảy nước mũi; đau bụng, nôn, ỉa chảy; huyết áp chưa tụt hoặc tăng, nhịp tim nhanh hoặc loạn nhịp.

Độ III (cấp độ nguy kịch) các cơ quan nội tạng có biểu hiện chuyển nặng nhanh gồm: nghe thấy tiếng trẻ thở rít thanh quản, phù thanh quản; thở nhanh, khò khè, tím tái, rối loạn nhịp thở; biểu hiện rối loạn ý thức như vật vã, hôn mê, co giật, rối loạn cơ tròn; tuần hoàn: sốc, mạch nhanh nhỏ, tụt huyết áp.

Độ IV bệnh nhân bị ngừng tuần hoàn, ngừng hô hấp.

Cha mẹ dựa vào các đặc điểm này để theo dõi trẻ sát sao trong 48 giờ sau tiêm. Bởi các biểu hiện phản vệ diễn tiến rất nhanh nên khi nghi ngờ có biểu hiện sốc, cha mẹ cần đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay lập tức.

Sau khi tiêm, cán bộ y tế có nhiệm vụ hướng dẫn theo dõi, chăm sóc trẻ sau tiêm chủng cho phụ huynh. Ngược lại, cha mẹ chủ động đề nghị nhân viên y tế kiểm tra sức khỏe của trẻ trước khi tiêm.

Các số điện thoại hỗ trợ giải đáp về tiêm chủng của Bộ Y tế: 0981.480.480; 0243 8213764; 0936255696.
 
Các chuyên gia lo ngại thành phần ho gà toàn tế bào có trong vắc xin ComBE Five dễ gây phản ứng sau tiêm. Video: VTC14
 
 
Hà Ly (T/h)

Tin nổi bật cùng chuyên mục