Điều gì sẽ xảy ra nếu bây giờ con người sinh sống tại 'vùng đất chết' Chernobyl?

Hơn 30 năm sau thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử loài người, 'vùng đất chết' Chernobyl (Ukraina) giờ ra sao. Liệu sau chừng ấy năm con người có thể sinh sống tại đó một lần nữa?

Chernobyl - Thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất trong lịch sử loài người  

 
Ngày 26/4/1986, lò phản ứng số 4 tại nhà máy năng lượng Chernobyl đột nhiên phát nổ gây ra thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử loài người.
 
Chính xác là thảm họa. Các nhà khoa học đã so sánh vụ nổ tại Chernobyl đã giải phóng lượng phóng xạ nhiều gấp 400 lần so với quả bom nguyên tử Little Boy mà Mỹ từng thả xuống Hiroshima (Nhật Bản) trong Thế chiến II.

Vụ nổ đã giải phóng vào không trung hàng tấn khói bụi mang theo độc tố phóng xạ lan tỏa ra nhiều nước ở Đông và Tây Âu, trong đó nặng nề nhất là Belarus, Vương quốc Anh và nhiều vùng lãnh thổ thuộc Liên Bang Xô Viết cũ.
 
Điều gì sẽ xảy ra nếu bây giờ con người sinh sống tại 'vùng đất chết' Chernobyl
Bức ảnh đầu tiên chụp lò phản ứng vào lúc 16h ngày 27/4/1986, 14 giờ sau vụ nổ

Vụ nổ đã khiến hơn 116.000 người dân tại nhiều vùng lãnh thổ phải di tản ngay lập tức. Tại các khu vực có bán kính 30km xung quanh nhà máy đã có 250.000 người dân phải 'bỏ của chạy lấy người'.

Chính quyền địa phương buộc phải cách ly toàn bộ 30km xung quanh nhà máy Chernobyl. Từ đó, người ta gọi đây là vùng đất chết.

Kênh BBC công bố một thống kê, những người đầu tiên đến thu dọn hiện trường vụ nổ đã phải chịu đựng luồng phóng xạ có nồng độ lên khoảng 160.000 - 800.000 microsievert (µSv). Nồng độ này cao tới mức có thể khiến con người có phản ứng nhiễm độc ngay lập tức như nôn mửa, xuất huyết nội... và tử vong sau đó vài tuần.
 
Phần còn lại của lò phản ứng số 4, hình ảnh được chụp từ mái của lò phản ứng số 3, khoảng 2 tháng sau vụ nổ
 
Một số tài liệu ghi chép rằng đã có 31 công nhân chết vì nhiễm phóng xạ sau khi đến khu vực này thu dọn tàn tích do thảm họa. Một đơn vị công bố ước tính 4000 người đã chết vì tác động của phóng xạ trong những năm kế tiếp.

Sau này, Tổ chức bảo vệ môi trường Hòa bình Xanh từng khẳng định có thể hơn 90.000 người đã chết vì ung thư do nhiễm chất phóng xạ sau vụ nổ, không phải khoảng 4.000 người theo báo cáo của Chernobyl Forum.

Biểu hiện nhiễm độc phóng xạ khác như da ửng đỏ, bỏng rát, da chuyển sang màu nâu như rám nắng... là những gì mà người dân nơi đây từng phải chịu đựng nhưng lại không hề được nhắc đến, theo lời Oleksiy Breus, một vị kỹ sư có mặt tại hiện trường vụ nổ chỉ vài giờ sau khi thảm họa xảy ra.

Sự sống của con người, động vật và cả thực vật trong khu vực nhiễm phóng xạ bị đe dọa nghiêm trọng. Các quan chức y tế Xô Viết thời điểm đó dự đoán người đã tiếp xúc 5–12 Bq ô nhiễm phóng xạ sẽ tăng nguy cơ mắc ung thư cao hơn 2% trong vòng 70 năm tiếp theo.
 
Nhiều cuộc nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp ở trẻ em tại Belarus, Ukraina và Nga tăng rõ rệt đo sử dụng sữa bị nhiễm phóng xạ sản xuất trong vùng.

Gia súc, vật nuôi, cây trồng, thực phẩm... trong vùng bị nhiễm phóng xạ bị biến đổi gene gây dị dạng xuất hiện rất nhiều và được lưu giữ lại cho tới ngày này.
 
Mô phỏng vụ nổ hạt nhân nghiêm trọng nhất trong lịch sử loài người. Video: AFP/VNE
 

Con người đã có thể trở lại vùng đất chết hay chưa?


Rất nhiều người tò mò, sau 33 năm vùng đất chết năm ấy giờ ra sao. Các nhà khoa học đánh giá sau hơn 30 năm, nồng độ phóng xạ tại khu vực nội bán kính 30km quanh nhà máy vẫn ở mức rất cao và khu vực này vẫn được cách ly hoàn toàn.

Nhiều tờ báo quốc tế mạo hiểm vào sâu bên trong vùng đất chết, ghi lại nhiều khu vực vẫn bị bỏ hoang y nguyên từ sau ngày xảy ra vụ nổ cho tới tận bây giờ.
 
Khu vực gần nhà máy xảy ra vụ nổ cho tới ngày nay vẫn không có sự sống. Ảnh: Reuters

Chẳng hạn, khu Rừng Đỏ (Red Forest) gần sát khu vực nhà máy vẫn có lồng phóng xạ tích tụ khoảng 350,000 µSv mỗi năm. Jim Smith, giáo sư môi trường từ ĐH Portsmouth cho biết lượng phóng xạ này không đủ gây chết người nhưng nếu sống tại đó bạn sẽ mắc ung thư theo thời gian.

Jim Smith dự đoán phải mất ít nhất 300 năm, nồng độ phóng xạ tại đây mới trở lại bình thường.

Các chuyên gia đánh giá, vấn đề không chỉ nằm ở nồng độ, mà còn là loại phóng xạ nào đang tồn tại ở đó. Thống kê thời điểm xảy ra vụ nổ có hơn 100 loại vật liệu phóng xạ bị thổi vào không khí, nhưng may mắn là phần lớn có tốc độ phân hủy rất nhanh.

Trong đó nhiều nhất như Iodine-131 là một trong những chất độc hại bậc nhất, có thể gây ung thư tuyến giáp, nhưng đổi lại thì chu kỳ bán rã chỉ trong vòng 8 ngày.

Iodine-131 còn tồn tại gây bệnh ung thư tuyến giáp (500 trường hợp) ở người chủ yếu do đã ngấm vào nước, lọt vào chuỗi thức ăn, đầu độc đất trồng và sinh vật.
 
Điều gì sẽ xảy ra nếu bây giờ con người sinh sống tại 'vùng đất chết' Chernobyl
Một đứa trẻ được sinh ra mang dị tật do ảnh hưởng của nhiễm phóng xạ. Bức ảnh được đăng tải trên báo chí địa phương ở Belarus và cậu bé được đặt cho biệt danh là 'Đứa trẻ Chernobyl'

Một loại vật liệu phóng xạ khác nguy hiểm hơn là strontium-90 và cesium-137 có chu kỳ bán rã lên tới 30 năm. Như vậy tức là sau 33 năm kể từ ngày thảm họa xảy ra, các loại phóng xạ này vẫn còn rất nhiều tại Chernobyl.

Dù vậy, nguy hiểm nhất phải nói tới đồng vị Plutonium-239, loại phóng xạ có chu ky bán rã lên tới 24.000 năm. Như vậy có nghĩa là chúng cần tới 24.000 năm để phân hủy hoàn toàn? Người dân Chernobyl phải chờ tới 24.000 năm?

Theo giáo sư Smith, may mắn là loại phóng xạ này ít có khả năng xâm nhập vào cơ thể sinh vật sống. Do đó, chúng dù tồn tại nhiều trong môi trường như không gây hại cho con người.

Như vậy, nếu thời điểm này con người tới sống tại vùng đất chết Chernobyl thì sớm muộn gì cũng chết vì bệnh tật do nhiễm phóng xạ. Tuy nhiên, những điều tồi tệ này chỉ xảy ra ở sâu bên trong khu vực xảy ra vụ nổ.

Hiện tại những vùng đất bên ngoài bán kính 30km từ nhà máy xảy ra vụ nổ đã có con người sinh sống. Theo số liệu thống kê vào năm 2000, có khoảng 200 người vẫn đang sinh sống ngay trong khu vực bị cách ly trước kia mà chẳng sao cả.
 
Điều gì sẽ xảy ra nếu bây giờ con người sinh sống tại 'vùng đất chết' Chernobyl
Những con búp bê được đặt lên giường của một trường mẫu giáo bị bỏ hoang gần nhà máy.
Ảnh: Reuters

Từ một góc độ nào đó, nhờ có vụ nổ cách đây hơn 30 năm mà Chernobyl ngày nay trở thành một địa điểm rất thu hút khách tham quan.

Du khách tới đây để được tận mắt chứng kiến những gì còn sót lại của thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất trong lịch sử nhân loại. Một vẻ đẹp của lịch sử bi thảm, kỳ bí.

Trong khi chính phủ Ukraine bắt đầu lên kế hoạch biến Chernobyl thành một địa điểm du lịch tiềm tiềm năng thì người dân ở đây đã tự xây dựng 2 khách sạn cũ để phục vụ du khách.

GS Jim Smith cho rằng phần lớn các khu vực cách xa nhà máy cũng không còn nhiều phóng xạ hoặc chỉ còn với nồng độ chỉ bằng mức tự nhiên mà thôi. Nồng độ hiện tại chỉ còn khoảng 1.000 µSv, thậm chí còn thấp hơn lượng phóng xạ bạn phải nhận khi đi chụp X-quang (nồng độ khoảng 10.000 µSv).

"Trong tự nhiên cũng có phóng xạ, và nồng độ khác nhau trên toàn thế giới. Nếu bạn sống ở các vùng vĩ độ cao, bạn sẽ dễ phải nhận bức xạ từ vũ trụ hơn." - Smith cho biết.

Do đó, nếu có ý định ghé thăm vùng đất chết Chernobyl bạn hoàn toàn có thể thăm thú tại khu vực cách xa nhà máy xảy ra vụ nổ mà không sợ bị nhiễm phóng xạ.
 
Hà Ly (t/h)
 

Tin nổi bật cùng chuyên mục