Dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư

Theo các nhà nghiên cứu ung thư học, vấn đề dinh dưỡng cũng là một yếu tố quan trọng liên quan chặt chẽ đến sự phát sinh và phát triển của căn bệnh ung thư, dinh dưỡng đóng vai trò khoảng 35% trong các nguyên nhân gây bệnh ung thư. Và khi không may đã mắc ung thư, thì dinh dưỡng cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp hỗ trợ điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.
Chi Nguyễn Chi Nguyễn

Hiện ước tính khoảng gần 1/3 số bệnh nhân ung thư bị suy dinh dưỡng, điều này làm tăng phản ứng phụ, làm dễ ngưng điều trị. Khi bệnh nhân bị suy dinh dưỡng thì đáp ứng điều trị kém, như: vết thương chậm lành, dễ rò rỉ chỗ nối mạch máu, giảm khả năng hoạt động của thuốc hóa trị, xạ trị, giảm chất lượng cuộc sống và khả năng sống – còn. Can thiệp dinh dưỡng sớm ở bệnh nhân ung thư có tác dụng: Trước điều trị: nâng đỡ tổng trạng, tăng khả năng hoạt động của thuốc; trong điều trị: giảm nhẹ biến chứng; sau điều trị: bồi dưỡng cơ thể, sẵn sàng cho đợt điều trị mới, phòng ngừa tái phát.

dinh duong cho benh nhan ung thu
Người bệnh ung thư nên ăn lượng nhỏ, ăn chậm, chia nhiều bữa

Các biện pháp cải thiện tình trạng dinh dưỡng.Ăn chế độ ăn giàu năng lượng, giàu đạm, nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa ăn chính có thể ăn nhiều hơn nhưng không gây đầy bụng.Bổ sung thêm năng lượng và đạm vào thực phẩm (bơ, sữa bột, mật ong, đường đen…).Bổ sung nước uống (những thức uống đặc biệt có chứa dưỡng chất), canh súp, sữa, nước ép (trái cây, rau, thịt), thức ăn nghiền, trộn, xay nhuyễn… Chuẩn bị và dự trữ thực phẩm hợp khẩu vị, nhằm tiện sử dụng mọi lúc mọi nơi một cách dễ dàng mỗi khi đói (phô mai, bánh quy giòn, nho khô…).Buổi sáng phải là bữa ăn chính, chiếm 1/3 tổng năng lượng và lượng đạm trong cả ngày.

Ăn những thực phẩm hương vị thơm ngon hấp dẫn.Nếu sợ thực phẩm nặng mùi, nên dùng máy hút mùi khi chế biến hoặc nhờ người nhà nấu xong mở nắp xoong nồi thức ăn cho giảm bớt mùi trước khi mang vào phòng ăn.Giảm gia vị nặng, ăn thức ăn để nguội còn âm ấm (vì thức ăn đang nóng sẽ có mùi mạnh).Sáng tạo đổi món, đa dạng hoá thức ăn và món tráng miệng.

Bữa ăn cần được trình bày hấp dẫn.Không khí trong phòng ăn thoáng mát, dễ chịu. Trong lúc ăn phải thư giãn, vui vẻ.thể dục, vận động thường xuyên sẽ giúp ăn ngon hơn.Dinh dưỡng giúp giảm tác dụng phụ của hóa trị: Khi đang hóa trị, cần chú ý cho người bệnh sử dụng các thực phẩm nấu chín, tuyệt đối không còn vi khuẩn. Các thực phẩm giúp tăng bạch cầu hạt như gừng, rau thơm, bí đỏ, hạt bí… Các thực phẩm giàu kẽm như hào, thịt bò, ức gà… Các thực phẩm giúp tăng cường miễn dịch như trái cây, củ quả màu vàng cam (dưa hấu, cà rốt, gấc, cà chua, cam…), rau lá xanh đậm,…

Dinh dưỡng giúp giảm nguy cơ tái phát sau điều trị: Sau điều trị, để giảm và phòng ngừa nguy cơ tái phát, cần bổ sung các thực phẩm chống oxy hóa, như: Các thực phẩm giàu Omega 3: cá nước lạnh như cá thu, cá trích, cá hồi, cá mòi…; dầu o liu, dầu cải, dầu nành…Rau lá xanh và củ quả giàu flavonoid: cải cay, cải mầm, bó xôi, cần tây, quả sung, tỏi, củ cải…Củ quả giàu carotenoid: gấc, cà chua, bí đỏ, đu đủ, cà rốt, mơ…Các loại hạt giàu vitamin E: hạnh nhân, đậu phộng…Các loại trái cây và rau xanh giàu vitamin C: bưởi, ổi, nhãn, sơ ri, cam, quýt, rau ngót, rau dền…

dinh duong cho benh nhan ung thu
Rau lá xanh và củ quả giàu flavonoid tốt đối với người bệnh ung thư

Các biện pháp cải thiện tình trạng khó chịu do điều trị. Khi bệnh nhân dùng thuốc, hóa trị hay xạ trị, sẽ gặp nhiều triệu chứng khó chịu có thể làm ảnh hưởng cảm giác ăn, không muốn ăn và càng dễ sụt cân. Tùy từng triệu chứng mà người bệnh và gia đình cần phụ giúp để có hướng xử trí khác nhau.

Buồn nôn: Không ăn thức ăn béo, ngọt, có nhiều gia vị cay mùi nồng.Ăn lượng nhỏ, ăn chậm và chia nhiều.Uống nước 30 phút trước và sau khi ăn.

Tiêu chảy: Tránh uống sữa có đường lactose như: sữa tươi, sữa bột thông thường.Nên uống sữa không lactose hay sữa có nguồn gốc đạm đậu nành.Tránh thức ăn nhiều béo, nhiều chất xơ…

Bón: Uống 8 ly nước/ ngày.Uống nước ấm ngay thời điểm bạn vẫn đi cầu.Tránh thực phẩm sinh hơi: bông cải, bắp cải, nước ngọt…Tập thể dục mỗi ngày.

Nuốt khó: Ăn thức ăn lỏng, mềm.Tránh thức ăn chua cay. Khô miệng: Uống nhiều nước.Làm mềm thực phẩm bằng chất béo như bơ…Thường xuyên uống từng ngụm nhỏ nước.Thay đổi khẩu vị.Chọn thức ăn ướp lạnh hay nguội. Không đựng thức ăn trong chén bát kim loại. Ăn thêm gia vị chua cay.Uống thêm nước chanh để kích thích khẩu vị. Vệ sinh răng miệng thường xuyên.

Người bệnh ung thư cần chú ý từ khâu lựa chọn, sơ chế, bảo quản và chế biến thực phẩm. Chú ý sử dụng dầu ăn đúng cách. Ăn nhiều rau củ, trái cây tươi để cung cấp các vitamin, khoáng chất, các chất chống oxy hóa. Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn. Giữ không để sụt cân. Bên cạnh đó, người bệnh ung thư cần kiêng thực phẩm chế biến sẵn: thực phẩm đóng hộp, hambuger, thịt nguội, xúc xích, thịt xông khói…

Thức ăn muối mặn, lên men (cá khô, mắm cá, dưa muối, cà pháo, mắm tôm, kim chi…).Thức ăn bị mốc (sản sinh chất aflatoxin gây ung thư).

Thức ăn nhiều mỡ, nhiều thịt nướng cháy, thức ăn nhanh.Thủy hải sản nuôi ở vùng ô nhiễm, gần nơi có thải chất thải công nghiệp (hạn chế ăn trai, ốc, hến do có thể chúng sống dưới ao bùn nơi có nồng độ chì cao).

Cà phê, đồ uống có cồn như bia, rượu: là loại thức uống mà người bệnh ung thư nên tránh, nhất là những trường hợp bị ung thư bàng quang, tuyến tụỵ…

Tin nổi bật cùng chuyên mục