Điều trị bệnh tay chân miệng hiệu quả theo phương pháp Đông y

Mặc dù chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nhưng bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa và chữa trị tích cực bằng Đông y.
Dung Nguyễn Dung Nguyễn
Dù không có trong bệnh danh của y học cổ truyền, tuy nhiên căn cứ vào triệu chứng và diễn biến của bệnh, có thể thấy tay chân miệng tương ứng với chứng “nhiệt miệng”, “lở miệng”.  Đông y xếp 3 thể tay chân miệng: Thấp độc tập phu, thấp nhiệt uẩn kết, tâm tỳ tích nhiệt, có những bài thuốc khác nhau.
 
 
Đông y truyền thống không đề cập đến căn bệnh có tên “thủ - túc - khẩu” (tay - chân - miệng). Tuy nhiên, căn cứ vào những triệu chứng biểu hiện và tình trạng lây lan nhanh thành dịch, Đông y hiện đại đã xếp bệnh “tay - chân - miệng" vào phạm trù của “Ôn bệnh học”.

 

Dong-y-dieu-tri-tay-chan-mieng-hieu-qua

 

Đông y điều trị tay chân miệng

 
Khi bệnh nhi xuất hiện các chứng trạng: Miệng và chân tay xuất hiện những phỏng nước kích thước to nhỏ khác nhau, vỡ ra thành vết loét, kèm theo sốt nhẹ, kém ăn, chất lưỡi đỏ nhạt, mạch phù sác..., Đông y gọi là “Thấp độc tập phu” (thấp độc tấn công vào phần da). Với trường hợp này, có thể sử dụng các vị thuốc, bài thuốc có tác dụng “thanh nhiệt giải độc” và “hóa thấp hoạt huyết” để chữa
 

Thuốc uống trong


 
 
Bài 1 - Gia vị Ngân kiều tán: Ngân hoa, thạch cao, liên kiều mỗi vị 40g; đại hoàng 12g, cam thảo 20g, đậu sị 20g; trúc diệp 16g, kinh giới 16g; ngưu bàng, cúc hoa, cát cánh, bạc hà, tang diệp, tri mẫu, hoạt thạch mỗi vị 24g.
 
Các vị sấy khô, tán bột. Mỗi lần uống 24g, đun lô căn làm thang. Bệnh nặng cách 2 giờ uống 1 lần; bệnh nhẹ cách 3 giờ uống 1 lần. Trẻ em tùy tuổi giảm liều. Có thể gia giảm liều lượng để chuyển thành thuốc thang.
 
Gia giảm: Lồng ngực đầy tức buồn bực, thêm hoắc hương 12g, uất kim 12g; Khát nhiều, thêm thiên hoa phấn 20g; Cổ sưng, cuống họng đau, thêm mã bột 12g, huyền sâm 20g. Nếu đổ máu cam, giảm bỏ kinh giới, đậu sị; thêm bạch mao căn 12g, huyền sâm 20g. Nếu ho, thêm hạnh nhân 12g.
 
Nếu bệnh đã 2-3 ngày mà không bớt, phế nhiệt sắp dẫn vào lý, thêm sinh địa 20g, mạch đông 20g. Bệnh lâu chưa khỏi hoặc tiểu tiện ít, thêm hoàng cầm 12g, chi tử 12g, tri mẫu 20g, mạch đông 20g, sinh địa 20g.
 
Bài 2 - Thanh ôn bại độc gia giảm: Sinh thạch cao 30g (sắc trước), hoàng liên 8g, tiên trúc diệp 8g, sinh địa 10g, chi tử 10g, đan bì 10g, sừng trâu 20g, cát cánh 6g, huyền sâm 12g, cam thảo 5g. Sắc uống.
 
Bài 3 - Thanh dinh thang: Huyền sâm 20g, sừng trâu 20g, sinh địa 24g, tiên trúc diệp 12g, mạch môn 12g, đơn sâm 16g, kim ngân hoa 16g, liên kiều 16g, hoàng liên 4g. Sắc uống. Trị bệnh nhiệt làm tổn thương phần âm, tim hồi hộp, miệng khát.
 
Nếu để lâu không chữa, nhiệt độc tăng nhiều, phế, vị sẽ bị tổn thương, cuống họng lở nát, đau đớn khó nuốt được nước, hơi thở ra nóng và có mùi khó chịu, đại tiểu tiện bí, tinh thần mê man, nói năng lảm nhảm. Dùng bài Hóa ban thang: Thạch cao 40g, tri mẫu 16g, cam thảo 12g, huyền sâm 12g, sừng trâu 15 - 20g, ngạnh mễ 20g. Sắc uống. Trẻ em tùy tuổi giảm liều lượng.
 

Thuốc dùng ngoài

 

Dong-y-dieu-tri-tay-chan-mieng-hieu-qua

 

Rễ hải kim sa 30g, dã cúc hoa 10g, chi tử 3g, sắc lấy nước rửa tổn thương.
 
Sài hồ 10g, hoàng cầm 12g, xích thược 16g, hoàng bá 15g, cam thảo 6g, sắc rửa tổn thương hàng ngày.
 
Khổ sâm 20g, bèo cái 20g, đại thanh diệp 20g, quán chúng 20g, tất cả cho vào túi vải, sắc trong 10 phút với 2.000ml nước, sau đó bỏ bã, ngâm rửa vết thương mỗi ngày 2 lần.
 
Thanh đại 60g, thạch cao 120g, hoạt thạch 120g, hoàng bá 60g, tất cả sấy khô tán mịn, dùng để rắc xoa hoặc trộn với dầu vừng bôi vào các vết loét do mụn nước vỡ.
 
Xích thạch chi, lô cam thạch, thạch cao và hàn thủy thạch đã chế, lượng bằng nhau, tán thật mịn, xoa vào nơi tổn thương, thường dùng cho trường hợp mụn nước đã hóa mủ.
 
Hoạt thạch 10g, thạch cao 10g, cam thảo 10g, tất cả tán mịn, hòa với dầu vừng, bôi vào vết loét mỗi ngày 1 lần.
 
Lá và cành hoa lựu trắng lượng vừa đủ, sắc lấy nước ngâm rửa tổn thương.
 
Kim ngân hoa 10g, liên kiều 10g, lục nhất tán 10g, xa tiền tử 10g, tử hoa địa đinh 15g, hoàng hoa địa đinh 15g, sắc lấy nước ngâm rửa hàng ngày.
 
Lựa chọn một vài vị thuốc để nấu nước rửa tay hàng ngày, đặc biệt trước khi ăn như: Hoàng bá, hoàng liên, hoàng cầm, kim ngân hoa, sài đất, diếp cá, khổ sâm, thanh đại, bồ công anh…
 

Cách phòng ngừa tay chân miệng

 
Bộ Y tế khuyến cáo người dân và cộng đồng cần thực hiện các biện pháp sau để phòng ngừa tay chân miệng:
 
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ. Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.
 
Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường. Tránh tiếp xúc (hôn, ôm ấp, dùng chung đồ dùng hoặc cốc chén) với người bệnh bị tay chân miệng.Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đưa trẻ đi khám hoặc thông báo ngay cho cơ quan y tế gần nhất.
 

Xem thêm: Trẻ em bị bệnh tay chân miệng nên ăn và cần kiêng gì?

 

Nguyễn Dung(t/h)

Tin nổi bật cùng chuyên mục