Nhiều khoảng trống trong kiểm soát rượu, bia

TS Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho biết so với khuyến cáo của WHO thì dự thảo Luật Phòng chống tác hại rượu bia còn nhiều khoảng trống trong kiểm soát bia rượu.

Chiều 15/11, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo đánh giá tác động kinh tế - xã hội liên quan đến dự thảo Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia với sự tham gia của nhiều chuyên gia.

Vừa qua, dự thảo này đã được trình tại Quốc hội kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV. Tờ trình về dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia (PCTHRB) cho biết, tình hình sử dụng rượu, bia ở Việt Nam đang ở mức cao và có xu hướng gia tăng nhanh, cho nên cần được kiểm soát để giảm mức tiêu thụ. Những ảnh hưởng bất lợi của sử dụng rượu, bia đối với sức khỏe, kinh tế - xã hội đang ngày càng gia tăng và là thách thức trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Vì vậy, việc ban hành Luật PCTHRB là cần thiết để thể chế hóa quan điểm, chính sách của Ðảng về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành mới chủ yếu quy định về quản lý sản xuất, kinh doanh rượu, bia, chưa điều chỉnh đầy đủ đối với PCTHRB nên cần phải được điều chỉnh kịp thời để phù hợp yêu cầu PCTHRB. Dự thảo luật này nhận được nhiều ý kiến đóng góp, cả đồng thuận lẫn trái chiều.

nhieu khoang trong trong kiem soat ruou bia

TS Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho biết, Việt Nam đã tham gia Hiệp định CPTPP và 11 quốc gia tham gia Hiệp định này đều có các chính sách, pháp luật liên quan phòng, chống tác hại của rượu, bia và cơ bản dựa trên các biện pháp đã được WHO khuyến cáo. Những nội dung trong dự thảo Luật hoàn toàn phù hợp với nội dung của Hiệp định trên.

Phân tích các nội dung của dự luật nhìn từ khuyến cáo của WHO và pháp luật của một số quốc gia tham gia CPTPP và WTO, TS Nguyễn Văn Tiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, còn nhiều khoảng trống mà dự Luật chưa điều chỉnh, đặc biệt là 3 biện pháp hiệu quả nhất mà WHO khuyến cáo gồm kiểm soát sự sẵn có của rượu, bia; kiểm soát marketing rượu, bia; chính sách thuế và giá. “Nếu không quy định hoàn chỉnh các biện pháp theo khuyến cáo của WHO thì khó đạt được mục tiêu của luật. Tuy nhiên, để phù hợp với điều kiện Việt Nam thì có thể quy định lộ trình để thực hiện toàn diện các biện pháp khuyến cáo của WHO đến 2025”, TS Tiên nói.

Theo ông Nguyễn Huy Quang, Luật PCTHRB với những quy định nhằm định hướng cách thức xử sự cho người dân trong việc tiêu dùng rượu, bia hợp lý không nhằm mục đích cấm việc sử dụng rượu, bia. Văn hóa sử dụng rượu, bia phải được hiểu là là sử dụng đúng nơi, đúng chỗ, có chừng mực, đúng thời điểm, đúng đối tượng. Như vậy, Luật PCTHRB chỉ góp phần định hướng cho việc sử dụng rượu, bia văn minh hơn.

TS Nguyễn Văn Tiên khuyến nghị kiểm soát rượu bia hiệu quả tại Việt Nam là cần xây dựng và thực thi đồng bộ chính sách kiểm soát sự sẵn có của rượu bia: giờ bán, điểm bán, kiểm soát chặt cấp phép bán lẻ; tăng thuế, tăng giá rượu bia; kiểm soát toàn diện quảng cáo, khuyến mại và tài trợ; ban hành, thực thi nghiêm khắc chính sách kiểm soát lái xe uống rượu bia.

Việt Nam đang phải đối mặt với xu hướng trẻ hóa tuổi sử dụng rượu, bia, gây ra nhiều hệ lụy về sức khỏe, xã hội đối với giới trẻ. Tỷ lệ uống rượu, bia ở vị thành niên và thanh niên là 79,9% đối với nam và 36,5% đối với nữ. Theo điều tra sức khỏe học sinh năm 2013 có 43,8% học sinh từ lớp 8 đến lớp 12 đã uống cốc rượu/bia đầu tiên trước 14 tuổi và 22,5% đã uống đến mức say ít nhất một lần. Sử dụng rượu, bia ở trẻ em và thanh thiếu niên gây hậu quả nghiêm trọng hơn đối với người lớn.

Đồng tình với dự án Luật PCTHRB, PGS, TS Phạm Việt Cường (Trường Đại học Y tế công cộng) đã đưa ra các kết quả nghiên cứu của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy đang có sự trẻ hóa tuổi sử dụng rượu bia. Điều này gây nên những hậu quả to lớn do ảnh hưởng đến quá trình phát triển của não bộ. Nhất là não bộ của vị thành niên đặc biệt dễ tổn thưởng do rượu bia. Tuổi sử dụng rượu bia càng sớm thì nguy cơ lệ thuộc rượu bia càng cao. Nghiên cứu cũng chỉ ra 21% nam thanh niên lái xe sau khi sử dụng rượu bia bị chấn thương do tai nạn giao thông phải điều trị ít nhất một tuần. Ngoài ra còn tác động đến các vấn đề xã hội khi do sử dụng rượu bia mà 6,5% học sinh lớp 8-12 gặp phải các vấn đề như nghỉ học, đánh nhau, mâu thuẫn với gia đình và bạn bè; có hành vi tình dục không an toàn… Bên cạnh đó là các vấn đề sức khỏe tâm thần và thể chất ở cả nữ và nam.

Theo nghiên cứu Nghiên cứu của học viện cảnh sát tại 11 tỉnh năm 2015 thì phạm pháp hình sự liên quan đến rượu, bia trong độ tuổi trước 30 chiếm tới 70% và nguyên nhân của việc số đối tượng vi phạm pháp luật do sử dụng rượu, bia và đồ uống có cồn chủ yếu nằm trong độ tuổi 16 - 30.

“Nếu chúng ta không hành động và tiếp tục để hiện trạng pháp luật như hiện nay thì tình trạng này sẽ tiếp tục gia tăng và nguy cơ mất an ninh trật tự xã hội tiếp tục tăng cao, trong đó đau lòng nhất là đối tượng gây ra các phạm pháp hình sự liên quan đến rượu, bia lại là lứa tuổi thanh niên - tương lai của đất nước”, ông Quang cho hay.

Tin nổi bật cùng chuyên mục